"Covid-tenen": teken van aangeboren resistentie tegen het sars-CoV-2?
Paarsige letsels op de tenen en de voeten, "Covid-tenen" genoemd, werden lang toegeschreven aan een infectie met het sars-CoV-2, maar zouden veeleer toe te schrijven zijn aan een natuurlijke reactie van het immuunsysteem op het virus, een fenomeen dat bij een zeer klein aantal mensen wordt waargenomen.
Tijdens de Covid-19-pandemie hebben dermatologen uit de hele wereld onverklaarde gevallen van pseudobevriezingsverschijnselen, "Covid-tenen" genoemd, gerapporteerd. Die goedaardige letsels blijken hoofdzakelijk voor te komen bij adolescenten en jongvolwassenen zonder medische voorgeschiedenis die niet aan koude werden blootgesteld. Ze genezen spontaan in enkele weken en vergen geen specifieke behandeling.
Toch is het een merkwaardig verschijnsel. De meeste patiënten vertoonden immers geen Covid-19-symptomen en geen positieve PCR of positieve serologie hoewel ze waarschijnlijk aan het sars-CoV-2 blootgesteld waren.
Er is dan ook al veel onderzoek naar verricht. Enkele maanden geleden hebben Amerikaanse wetenschappers vastgesteld dat tussen april en augustus 2020 bijna 1000 huidafwijkingen als gevolg van een sars-CoV-2-infectie waren geregistreerd in 39 landen, dat de helft van de patiënten blauwe/paarse tenen had en dat 16% om die reden in het ziekenhuis was opgenomen (1).
Die pseudobevriezingsverschijnselen werden dan ook beschouwd als een nieuw symptoom van Covid-19. Maar daar wordt nu op teruggekomen. Volgens twee dermatologen van het Centre hospitalier universitaire vaudois kunnen blauwe/paarse tekenen niet gewoon worden beschouwd als symptomen. In werkelijkheid zouden ze wijzen op een aangeboren resistentie tegen het sars-CoV-2 (2).
Wat is dan de oorzaak van die zwelling van de tenen? Volgens de Zwitserse vorsers zijn die de klinische expressie van een hoge secretie van IFN-I (type I-interferonen). Die antivirale eiwitten regelen de respons van het immuunsysteem en verhinderen vermenigvuldiging van het virus.
"Een slechte vroege controle van het sars-CoV-2 door IFN-I correleert met een hoog risico op ontwikkeling van een ernstige Covid-19. Sommige mensen vertonen een zeer doeltreffende aangeboren respons tegen het virus (die zich klinisch zou uiten in pseudobevriezingsverschijnselen), waardoor ze resistent zijn tegen infectie", leggen ze in de conclusie van hun studie uit.
"De pathofysiologie van een ernstige Covid-19 zou uit twee fasen bestaan, die worden gekenmerkt door een onevenwichtige immuunrespons: eerst een geringe productie van IFN-I tijdens de eerste dagen van de infectie, waardoor het virus zich kan verspreiden en de weefsels kan beschadigen, en vervolgens afgifte van een te grote hoeveelheid pro-inflammatoire cytokines in reactie op de weefselbeschadiging met een cytokinestorm als gevolg. Aan het andere uiteinde van het spectrum zou een sterke IFN-I-respons het virus snel verwijderen, waardoor ziekteverschijnselen worden vermeden en er geen seroconversie optreedt. Pseudobevriezingsverschijnselen zouden dus collateral damage zijn van buitengewone antivirale aangeboren immuniteit."
Verder onderzoek is vereist om de genetische en moleculaire mechanismen te ontrafelen die ten grondslag liggen aan die natuurlijke resistentie tegen het sars-CoV-2. Maar die ontdekking is sowieso belangrijk, want ze zou ons op het spoor kunnen zetten van nieuwe antivirale strategieën.
(referenties:
(1) EurekAlert, 29 oktober 2020,
(2) Revue Médicale Suisse, 31 maart 2021, volume 17. 646-652)
