Jaarverslag Vlaamse Ombudsdienst 2025
Vlaamse Ombudsdienst: patiënt als kompas in klachtenbehandeling
Op 31 maart werd het Jaarverslag van de Vlaamse Ombudsdienst 2025 ingediend bij het Vlaams Parlement. Het gaat ook in op klachten van patiënten bij de Ombudsdienst.
Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven
Sinds enkele jaren bundelt de Vlaamse Ombudsdienst de jaarverslagen van de ombudsdiensten van de algemene en psychiatrische ziekenhuizen. Deze rapporten bevatten een schat aan informatie. Patiëntsignalen kunnen leiden tot verbetering van de zorg en komen dus iedereen ten goede.
Het is dan ook jammer te moeten vaststellen dat deze bron van waardevolle informatie momenteel nog te veel onbenut wordt gelaten. Het is aangewezen dat hier verandering in komt en dat deze informatie op structurele wijze verwerkt wordt en zo kan dienen als grondstof voor aanpassingen aan het beleid.
De Vlaamse Ombudsdienst dringt daarom opnieuw aan op duurzame afspraken over de verwerking van deze rapportages. Dit getuigt van respect voor de tientallen ombudspersonen in de ziekenhuizen die dagelijks hun oor te luisteren leggen voor signalen recht uit de praktijk.
Te hoge verwachtingen in deze ombudsdiensten
De verwachtingen over de mogelijkheden van een tussenkomst van de ziekenhuisombudsdiensten leiden vaak tot verkeerde veronderstellingen. Ziekenhuisombudsdiensten bemiddelen bij klachten maar hebben geen sanctionerende bevoegdheid.
Naast het bevorderen van communicatie tussen patiënt en zorgverlener, moeten zij – op verzoek van de patiënt – ook informatie verstrekken over mogelijke doorverwijsmogelijkheden. Dit gaat regelmatig mis omdat verschillende instellingen betrokken raken.
Het is voor de burger, en soms zelfs voor de professional, niet duidelijk waar ze de klacht het beste kunnen indienen: bij de mutualiteit, het Fonds Medische Ongevallen, de Orde der Artsen, de Toezichtcommissie van de FOD Volksgezondheid, de Federale Ombudsdienst Rechten van de Patiënt of het Departement Zorg.
Hertekening van het klachtenlandschap noodzakelijk
De patiënt werkt als een kompas om te wijzen op de klachtenbeelden in de zorg, maar heeft tegelijkertijd zelf een kompas nodig om de weg niet kwijt te geraken, stelt het Jaarverslag. Dat het klachtenlandschap om een hertekening vraagt, is duidelijk, getuige ook de verschillende pijnlijke situaties die het afgelopen jaar de media haalden (bv. de gynaecoloog die beticht werd van jarenlang grensoverschrijdend gedrag).
Zeker in situaties van grensoverschrijdend gedrag moet het voor de patiënt duidelijk zijn welke klachtenkanalen beschikbaar zijn.
Rapportages van de ziekenhuisombudsdiensten raadpeegbaar
De gebundelde rapportages van de ziekenhuisombudsdiensten kunnen geraadpleegd worden op de website van de Vlaamse Ombudsdienst in het Bemiddelingsboek Ziekenhuizen 2025.
De rapportages worden voorafgegaan door beschouwingen vanuit VVOVAZ (de Vlaamse beroepsVereniging Ombudspersonen van alle Zorgvoorzieningen) en OOGG (Onafhankelijke Ombudsdienst Geestelijke Gezondheidszorg).
Zij wijzen op het belang van een empathische en respectvolle zorg, bewuste verslaggeving in het patiëntendossier, een proactieve rol voor de ombudsdiensten, duidelijkheid over vertegenwoordiging en vertrouwenspersonen, agressiebeleid en de impact van wachtlijsten in de zorg. Ook de bescherming van de privacy van de patiënt verdient daarbij bijzondere aandacht.
Lees meer: Jaarverslag 2025 Vlaamse Ombudsdienst
