Vlaamse Ouderenraad over palliatieve zorg
"Gaat niet enkel over sterven"
De Vlaamse Ouderenraad komt woensdag met een advies voor de Vlaamse en federale regering over het levenseinde en palliatieve zorg. "In tegenstelling tot wat velen denken, gaat levenseinde niet enkel over sterven", zegt Magda De Meyer, voorzitter van het advies- en inspraakorgaan van ouderen.
Bij palliatieve zorg moet aandacht zijn voor levenskwaliteit en participatie. "Daarover durven praten is stap één, maar onze overheden blijven hangen in ideologische discussies in de media", aldus De Meyer. De dood is een deel van het leven. En toch is het levenseinde vaak een complex en moeilijk bespreekbaar onderwerp en wordt palliatieve zorg soms pas laat opgestart.
De Vlaamse Ouderenraad vraagt om zorgzaam om te springen met het levenseinde en ziet haar advies, binnen de huidige geïndividualiseerde samenleving, als een opstap naar meer autonomie in verbondenheid. De organisatie wil meer nuance en diversiteit in het maatschappelijke debat rond het levenseinde brengen, dat al te vaak herleid wordt tot juridische discussies over euthanasie. Ouderen zitten bovendien zelf met vragen en willen meepraten over een thema dat hen bij uitstek aanbelangt.
Diagnostiek en genezing
Onze visie op sterven is doorheen de jaren erg geprofessionaliseerd en gemedicaliseerd. "Dood en sterven zijn doorheen de tijd steeds meer een technische uitdaging voor medische professionals geworden en steeds meer geïsoleerd geraakt uit het gewone, dagdagelijkse leven. De informele zorg aan het levenseinde verschuift zo naar de achtergrond", zegt de Vlaamse Ouderenraad. "Onze gezondheidszorg focust primair op diagnostiek en genezing", maar ook "de waardigheid en de autonomie van de patiënt" moeten "centraal staan", klinkt het.
Het merendeel van de overlijdens in Vlaanderen komt verwacht. Het is dus mogelijk om je op je levenseinde voor te bereiden en tijdig na te denken over palliatieve zorg om je persoonlijke visie op levenskwaliteit concreet te maken. Zo houdt je zelf de regie: je schept rust en helderheid, bespaart jezelf onnodige opnames en je weet dat de behandelingen zullen verlopen zoals jij wilt. Palliatieve zorg moet daarnaast betaalbaar, toegankelijk en kwalitatief zijn, met oog voor innovatieve vormen en specifieke trajecten voor mensen met psychiatrische aandoeningen en personen met een handicap, klinkt het nog in het advies.
Laatste levensfase
De Vlaamse Ouderenraad wil dat zorgprofessionals beter voorbereid worden op de laatste levensfase van hun patiënten. De complementariteit tussen de eerste lijn, de tweede lijn en de mantelzorgers moet bevorderd worden. Ook moet palliatieve zorg beter geïmplementeerd worden in woonzorgcentra. Zorgprofessionals moeten meer tools in handen krijgen om het levenseinde bespreekbaar te maken. En het beleid moet definiëren wat gepaste zorg aan het levenseinde is en dat vertalen naar richtlijnen voor de praktijk. Zorgverleners moeten ondersteund worden zodat disproportionele medische ingrepen in de laatste levensfase vermeden kunnen worden.
De Vlaamse Ouderenraad pleit ook voor de ondersteuning van naasten. Er moet meer ruimte komen voor rouw en rouwzorg, voor informele netwerken en gezinszorg. Naar analogie met de zogenaamde 'compassionate communities' (meelevende gemeenschappen, red.) waarin zorg niet enkel de taak is van professionals, maar van iedereen, wil de Vlaamse Ouderenraad burgers versterken in hun rol van zorgende medemens, zonder van hen nieuwe zorgprofessionals te maken. Ze moeten handvaten krijgen om om te gaan met ziekte, mantelzorg, verlies en rouw, klink het.
Bij het debat over het levenseinde gaat het onvermijdelijk ook over euthanasie. De Vlaamse Ouderenraad is van mening dat de euthanasiewetgeving een update verdient, vooral als het gaat over euthanasie bij dementie en bij levensmoeheid.
