Beslissing valt volgende week over Alzheimer-geneesmiddelen
Experts vragen RIZIV terugbetaling nieuwe behandeling
Een groep van vijftien Belgische alzheimer-specialisten vraagt het RIZIV nieuwe behandelingen tegen alzheimer, onder strikte voorwaarden, terug te betalen. De experts wijzen erop dat die middelen aantoonden dat "zij het klinische verloop van vroege ziekte van Alzheimer kunnen vertragen". Wat hen betreft moeten ook Belgische patiënten hiertoe "op een rechtvaardige, veilige en wetenschappelijk gecontroleerde manier" toegang kunnen krijgen.
Middelen als lecanemab en donanemab zijn de eerste die in staat zijn het ziekteverloop van alzheimer te wijzigen, maar niet te genezen, erkennen de experts ook. "Zij vragen een zorgvuldige diagnostiek, gespecialiseerde opvolging, en een duidelijke inschatting van risico's en baten, aangepast aan de individuele patiënt", schrijft onder meer de Leuvense autoriteit Bart De Strooper. "Toch vormen zij een belangrijk keerpunt", omdat ze "een meetbare vertraging van de achteruitgang hebben aangetoond".
Die resultaten kwamen er na observatieperiodes van 18 maanden, maar dat vinden de experts een beperkte duur voor een chronische, progressieve aanduiding zoals alzheimer. "Een beoordeling die zich uitsluitend op deze termijn richt, dreigt het mogelijke cumulatieve effect van een ziekteverloop wijzigende behandeling te onderschatten", klinkt het.
Maar dan moet de doelgroep wel correct worden afgelijnd, schrijven ze ook: "een terugbetalingsmodel moet vertrekken van vroege, biologisch bevestigde en klinisch aantoonbare ziekte van Alzheimer". Dat zagen ze eerder ook al in de VS en Japan. "Als de behandeling gebeurt binnen gespecialiseerde centra of klinische netwerken met duidelijke protocollen, is dat haalbaar."
Geselecteerde patiënten
Terugbetaling moet enkel mogelijk zijn voor "zorgvuldig geselecteerde personen met beginnende, biologisch bevestigde ziekte van Alzheimer", zeggen ze. "Zo kan België tegelijk patiëntenzorg, veiligheid, wetenschappelijke evaluatie en sociale rechtvaardigheid dienen." Wat het prijskaartje in ons land zou zijn, is nog onduidelijk, maar in Engeland, waar de behandeling niet terugbetaald wordt, ligt de prijs voor een jaar op 30.000 euro, zegt De Strooper. Patiënten moeten om de twee weken een infuus krijgen.
Om hoeveel mensen het in ons land zou gaan, is moeilijk te voorspellen. "Dat zijn zaken die uit de praktijk zullen moeten blijken", aldus de specialist. Hetzelfde geldt voor een evaluatie van het uiteindelijke nut, waarvoor het wachten is op de klinische praktijk, menen de wetenschappers.
Van de neveneffecten zeggen de specialisten zich bewust te zijn. Het gaat dan vooral om ARIA, of amyloid related imaging abnormalities, maar de neveneffecten "lijken beheersbaar wanneer patiënten zorgvuldig worden geselecteerd en opgevolgd".
Bezorgdheid
Als beslist wordt de middelen niet terug te betalen, zou dat "vooral betekenen dat toegang afhankelijk wordt van financiële draagkracht", klinkt het nog. "Dat is moeilijk te verzoenen met de principes van een solidair gezondheidssysteem."
De brief komt er uit bezorgdheid over de plaats die deze nieuwe klasse in de Belgische gezondheidszorg moet innemen, en de artsen zeggen de brief niet te schrijven "namens een bedrijf, noch als pleidooi voor één specifiek product". "Wij geven soms adviezen aan de industrie en daarom worden we als onbetrouwbaar opzijgezet, maar ik was aangenaam verrast dat alle leidende onderzoekers in ons land zich achter deze tekst geschaard hebben", zegt De Strooper.
Binnen het RIZIV wordt de knoop op 5 mei doorgehakt, zegt De Strooper. "Maar de signalen die we ontvangen zijn slecht. De algemene context in Europa is dat het sop de kool niet waard is, door de conservativiteit door een deel van onze collega's die nog steeds denken dat alzheimer of dementie een probleem is van oude mensen en dat we die mensen best gerust laten. Maar deze medicatie is net bedoeld voor mensen die in een heel vroeg stadium zitten - 60-plussers - bij wie de effecten veel beter zijn en de neveneffecten veel minder."
