Ga niet te licht over “lichte arbeid” voor jong en oud
Een recent Koninklijk Besluit verduidelijkt het begrip “lichte arbeid” uit de arbeidswetgeving. Maar wat licht lijkt, kan in realiteit zwaar, gevaarlijk of stresserend zijn.
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
The worker (Fisher Z, 1979)
Er werd al hevig gediscussieerd over wat “zwaar werk” is. Vooral in het debat over vroegtijdig stoppen met werken komt het bovendrijven. Bijna iedereen beschouwt zijn werk als “zwaar”, in mentaal en/of fysiek opzicht. Niet alleen in België, maar ook in Nederland verzandde dit debat in een ellenlange lijst van zware beroepen die zijn doel totaal miste.
'Licht werk' heet in het buitenland light duties, travail léger of poste aménagé, of leichte Tätigkeit. In België, en zeker in Nederland, is “licht werk” een beladen juridisch begrip en wordt het sociaal geregeld. De Fransen en Duitsers leggen dan weer de klemtoon op het medische aspect. In het Verenigd Koninkrijk is er flexibiliteit en minder regelgeving over aangepast of lichter werk.
Het recente Koninklijk Besluit van 9 april 2026, gepubliceerd in het Staatsblad van 4 mei 2026, verduidelijkt het begrip “lichte arbeid” uit de arbeidswetgeving. Het KB bepaalt dat minderjarigen van vijftien jaar die nog onderworpen zijn aan de voltijdse leerplicht, lichte arbeid mogen verrichten. Artikel 1 § 1 bepaalt wat onder lichte arbeid moet worden verstaan: ‘niet-industriële arbeid van lichte aard’.
De normen over gezondheid, veiligheid en welzijn op het werk moeten steeds nageleefd worden, zodat hun ‘lichamelijke integriteit’ wordt gewaarborgd en hun lichamelijke en intellectuele ontwikkeling wordt verzekerd. Er zijn verder nog specifieke risico’s ten gevolge van een gebrek aan ervaring, doordat zij zich niet bewust zijn van werkelijke of mogelijke risico’s.
Activiteiten die ogenschijnlijk licht lijken, kunnen in realiteit zwaar, gevaarlijk of stresserend zijn.
De Nationale Arbeidsraad (NAR) kwam op 27 januari 2026 met het Advies Nr. 2.475: ‘Studentenarbeid - Ontwerp van koninklijk besluit tot bepaling van het begrip “lichte arbeid”’. Dit document toont aan dat de werkgevers anders tegen de materie aankijken dan de werknemers, zoals wel vaker het geval is. Ik zal ze even naast elkaar zetten.
Vanuit de werkgeverszijde betekent lichte arbeid: administratieve ondersteuning, schoonmaakhulp, hulp bij het onthaal en logistieke ondersteuning. Al deze activiteiten zijn ongevaarlijk en vereisen geen specifieke technische kwalificaties.
De werknemerszijde stelt dat de lijst van licht werk onvoldoende gedefinieerd is. Activiteiten die ogenschijnlijk licht lijken, kunnen in realiteit zwaar, gevaarlijk of stresserend zijn wegens fysieke risico’s (trekken, duwen, hurken, knielen, trappen doen), gevaarlijke werkomstandigheden (machines), onvoldoende risicobesef door onervarenheid, psychosociale risico’s en ontbrekend permanent toezicht.
Een bepaalde functie binnen een bedrijf is steeds een optelsom van meerdere taken. Vele lichte taken kunnen samen toch niet altijd als 'licht' worden beschouwd. De toegelaten activiteiten zijn te ruim, onduidelijk en risicovol omschreven. Een gebrek aan een sluitende lijst opent de deur voor interpretatie en daarmee mogelijk misbruik.
Wat geldt voor studenten, kan dat dan doorgetrokken worden naar alle werknemers?
Licht werk is aangepast werk dat minder belastend is, meestal met een tijdelijk karakter. Het is bedoeld om mensen toch aan het werk te houden en herstel mogelijk te maken. Lichte arbeid staat vaak synoniem voor aangepast of ander werk. Ander werk kan soms betekenen dat er nieuw contract ondertekend moet worden. Aangepast werk kan onder andere het volgende inhouden: minder uren werken (progressieve werkhervatting), een ergonomisch aangepaste werkplek of een lichter takenpakket.
Bij een re-integratieprocedure, ook wel terugkeer naar werk (TNW) genaamd, is het aanbieden van lichter werk geen absolute verplichting en mag de werkgever weigeren mits er een gedegen motivatie wordt gegeven. De werkgever moet dus wel inspanning leveren, maar niet onbeperkt.
Net daar knelt het schoentje. Langdurig zieke werknemers vinden het heel moeilijk om terug te keren naar de werkvloer, aangezien werkgevers 100% inzetbaarheid verlangen, elke dag weer.
Let’s work (Mick Jagger, 1987)
