Geneesmiddelen & farmacotherapie

Citroenkruid en saffraan tegen 'pestilentie'

17de-eeuws Antwerps manuscript met medische recepten op veiling

Een 17de-eeuws manuscript met meer dan tweeduizend medische recepten in het Nederlands wordt geveild bij Arenberg Auctions. Het werd rond 1600 geschreven door de Antwerpse arts Abraham vander Veken. Dat meldt De Standaard.

De redactie - 18 juni 2026

Volgens veilinghuis Arenberg Auctions gaat het om een van de meest omvangrijke en belangrijke verzamelingen van medische recepten in het Nederlands. Het manuscript werd samengesteld door de Antwerpse arts Abraham vander Veken. Hij was de tweede echtgenoot van Anne Faulx, wier kleinzoon uit haar eerste huwelijk de beroemde Antwerpse schilder Jacob Jordaens (1593-1678) zou worden.

manuscript Abraham Vanderveken
Recept 646 beschrijft een "Remedie voor die Peste daar wel 2000 menschen mede ghenesen sijn ghewordden."

Het manuscript opent met moraliserende Latijnse en Nederlandse verzen, een uitgebreid "Register van desen boecke" en een Latijnse tekst over alchemie.

Daarna volgen 497 genummerde recepten die bijna elk lichamelijk probleem behandelen, gevolgd door teksten over ogen en gezicht, pezen, smaak, pest, distillatie,.... Dan volgen in totaal 1384 genummerde, alfabetisch gerangschikte recepten met ingevoegde paragrafen over onder meer kruiden, hoofd en gezicht, laxeermiddelen, en de pest.

De Standaard citeert een remedie tegen 'pestilentie' - het is niet zeker of de auteur daarmee de pest of een andere besmettelijke ziekte zoals tyfus bedoelde. "Neem 4 drachmen citroenkruid en 1 drachme saffraan. Maak van dit een zeer subtiel poedertje, doe het in witte wijn en maak er pillen mee ter grootte van een erwt of boon. Neem er drie 's avonds als de hoenders gaan slapen of 's morgens heel vroeg, tweemaal per week. Het beschermt tegen de pestilentie of de kwade lucht."

Het manuscript van Vander Veken wordt op 24, 25 en 26 juni geveild. De instelprijs bedraagt vierduizend euro.

Wat heb je nodig

Krijg GRATIS toegang tot het artikel
of
Proef ons gratis!Word één maand gratis premium lid en ontdek alle unieke voordelen die wij u te bieden hebben.
  • digitale toegang tot de gedrukte magazines
  • digitale toegang tot Artsenkrant, De Apotheker en AK Hospitals
  • gevarieerd nieuwsaanbod met actualiteit, opinie, analyse, medisch nieuws & praktijk
  • dagelijkse newsletter met nieuws uit de medische sector
Heeft u al een abonnement? 

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
16 juni 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine