iPSYcare: hoe wordt data in geestelijke gezondheidszorg gebruikt?
Vraag om uitleg in Vlaams Parlement
Tijdens de vergadering van de Commissie Welzijn, Volksgezondheid en Gezin van het Vlaams Parlement op 16 juni stelde Vlaams Parlementslid Freya Perdaens (N-VA) aan minister van Welzijn Caroline Gennez een vraag om uitleg over het project iPSYcare voor het gebruik van data in de geestelijke gezondheidszorg.
Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven
Het iPSYcare project
Het iPSYcare-project is een initiatief van vijf psychiatrische ziekenhuizen in de provincie Antwerpen. Samen met de Universiteit Antwerpen hebben zij een centrale databank opgesteld met medische patiëntengegevens. De databank is volgens Perdaens zeer interessant en bruikbaar omdat er enkel groepsgegevens worden bijgehouden en geanalyseerd.
Het is niet de bedoeling om individuele patiënten op te volgen, maar juist om de geestelijke gezondheidszorg beter te organiseren. Op basis van de verzamelde gegevens - zoals leeftijd, geslacht, diagnose en opname - zou men analyses kunnen maken en bekijken welk type patiënt gebaat is bij welk type hulp.
Op die manier kan men ook inzicht krijgen in de zorgtrajecten voor de geestelijke gezondheidszorg en in welke aspecten ervan verbeterd kunnen worden. Dat is nodig, want we lopen op dat vlak best wel wat achter op andere landen, aldus Perdaens.
Vragen aan de minister
Op basis van het initiatief van de vijf ziekenhuizen en de universiteit stelde Perdaens enkele vragen aan minister Gennez.
- Hoe beoordeelt u het potentieel van een dergelijke databank om de organisatie van de geestelijke gezondheidszorg te verbeteren?
- Op welke manier zult u de inzichten uit het project gebruiken om in te zetten in uw beleid?
- Zijn er plannen om gelijkaardige dataplatformen uit te bouwen in andere regio's van Vlaanderen of om te evolueren naar een bredere Vlaamse aanpak?
- Zou er dan samengewerkt kunnen worden en voortgebouwd kunnen worden op het initiatief dat nu genomen is?
- Op welke manier kan een dergelijke data-analyse bijdragen aan een betere monitoring van de geestelijke gezondheidszorg in Vlaanderen?
Heel weinig zicht op data
Volgens de minister tonen dergelijke initiatieven duidelijk aan hoe belangrijk goede dataverzameling en -analyse is in de geestelijke gezondheidszorg. Data zijn een essentiële hefboom om te komen tot een meer onderbouwd en gerichter beleid. We blijven dan ook prioritair inzetten op de verdere uitbouw van ons databeleid, zei Gennez.
Via de Vlaamse sociale bescherming (VSB) is er een structureel platform waarmee gegevens over doelgroepen, zorggebruik en financiering verzameld worden. Verschillende sectoren binnen de GGZ zijn al geïntegreerd in de VSB. De data worden ontsloten via de Zorgatlas en moeten zowel beleidskeuzes als kwaliteitsverbetering ondersteunen. Vanuit de Zorgatlas komen data op drie niveaus: de voorziening, de sector en de zorggebruiker.
Betere organisatie van de zorg op maat van de zorgvrager
De minister benadrukte dat een essentieel element van databeheer niet alleen een systemische analyse is, maar vooral ook de betere organisatie van de zorg op maat van de zorgvrager. Vanaf dit najaar is het de bedoeling dat er verschillende dashboards gepubliceerd worden, waardoor organisaties zelf met data aan de slag kunnen om inzicht te krijgen over hun eigen werking, een benchmark met andere organisaties en een startpunt voor het delen van goede praktijken.
De pagina’s die daartoe kunnen leiden, worden vandaag uitgetest en verder verfijnd. Nadien volgt er een brede communicatie en opleiding, zodat de data niet alleen goed kunnen worden geïnterpreteerd, maar ook effectief kunnen dienen als basis voor het handelen richting de zorgvrager.
Werken aan datageletterdheid
Naast het ter beschikking stellen van data, moeten we uiteraard ook werken aan datageletterdheid, ook bij onze medewerkers, vervolgde de minister. Data-analyse laat ons toe om evoluties in zorggebruik, doelgroepen en prestaties beter op te volgen, en beleidsmatig bij te sturen. Een project zoals iPSYcare kan daar complementair aan zijn, bijvoorbeeld om bijkomende inzichten te bieden in zorgtrajecten.
Verder bouwen aan het structurele Vlaamse databeheer
Het uitgangspunt is heel helder: we willen verder bouwen aan het structurele Vlaamse databeheer. We bekijken hoe initiatieven zoals iPSYcare daar aanvullend toe kunnen bijdragen. Op termijn willen we uiteraard ook bruggen slaan met databronnen uit andere beleidsniveaus, om zo tot een meer volledig beeld van zorgtrajecten te komen en mensen sneller de juiste zorg te kunnen bieden.