Belang van communicatie
Intrafamiliaal geweld herkennen in de huisartsenpraktijk
Interpersoonlijk geweld is een wijdverspreid en hardnekkig probleem, met ingrijpende gevolgen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van slachtoffers. Toch blijft het herkennen van geweld in de huisartsenpraktijk een uitdaging. Slachtoffers melden zich zelden expliciet. Ze presenteren zich vaak met vage, chronische of therapieresistente klachten.
Uit een recent Frans onderzoek blijkt dat slachtoffers van geweld zich meestal niet melden met een directe hulpvraag over geweld, maar met uiteenlopende klachten: aanhoudende pijn, vermoeidheid, hoofdpijn, spijsverteringsproblemen, slaapstoornissen of emotionele labiliteit. Ook psychische klachten als angst, depressie en dissociatie komen veel voor. Gedragsveranderingen, zoals middelengebruik of risicogedrag en relationele problemen (eenzaamheid, wantrouwen, conflicten) kunnen eveneens wijzen op onderliggend geweld.
De kracht van communicatie
De sleutel tot herkenning ligt volgens de onderzoekers, die drie huisartsen in de regio Poitou-Charente gedurende vier maanden volgden, in de communicatie tussen arts en patiënt. Hun bevindingen monden uit in een drieledige aanbeveling.
- Creëer een veilige sfeer: Empathisch luisteren, tijd nemen, respect voor stilte en het waarborgen van autonomie zijn essentieel. Patiënten moeten voelen dat ze zonder oordeel kunnen spreken.
- Stel progressieve vragen: Begin met open vragen over het algemeen welbevinden en ga, indien nodig, over op meer gerichte vragen. Koppel klachten aan mogelijke stressfactoren of traumatische ervaringen. Voorbeelden zijn: "Is er iets in uw leven dat veel stress veroorzaakt?" of "Heeft iemand u ooit pijn gedaan?"
- Volharding zonder te forceren: Als het vermoeden blijft bestaan, is het belangrijk om het onderwerp bij herhaling en op verschillende manieren te bespreken, zonder te pushen. Soms zijn er meerdere consulten nodig voordat een patiënt zich veilig genoeg voelt om te onthullen wat er speelt.
Pivert, O., Loubrieu, C., Magret, J., Naiditch, N., & Mignot, S. (2026). From subtle symptoms to disclosure: Communication in violence detection in primary care. European Journal of General Practice, 32(1)