Wanneer de strip het leven weerspiegelt
Het leven van een stripauteur is bevolkt door kaders, lijnen en tekstballonnen. Maar wat als donkere wolken zich oppakken boven die dromerige wereld van de artiest? Dan verwerkt de stripauteur zijn ervaring in zijn strip. Niet alleen in een donkere graphic novel: soms ook gewoon in een populaire familiestrip.
Laat ons beginnen met het Belgische stripicoon bij uitstek: Hergé en Kuifje. In de herziene biografie Hergé, Zoon van Kuifje beschrijft Benoît Peeters hoe Hergé eind jaren ’50 in een zware psychische crisis terechtkwam. Hij voelde zich leeg, uitgeblust en gevangen in zijn eigen succes.
De druk van het stripweekblad Kuifje en zijn persoonlijke twijfels – onder meer over zijn huwelijk met Germaine en zijn relatie met de jonge Fanny – zorgden voor een diepe depressieve periode. Die viel samen met het moment waarop hij aan Kuifje in Tibet begon.
In het boek legt Peeters een duidelijk verband tussen de persoonlijke crisis van Hergé, en de witheid en leegte die het album kenmerken. De besneeuwde landschappen symboliseren Hergés innerlijke zuivering, maar ook zijn isolement. Het is ook één van de weinige Kuifje-verhalen zonder slechterik, wat Peeters interpreteert als een spirituele zoektocht van Hergé zelf.
De besneeuwde landschappen van Tibet symboliseren Hergés innerlijke zuivering, maar ook zijn isolement
Tijdens deze periode verbleef Hergé enige tijd in Zwitserland, waar hij rust en therapie zocht. Het is bekend dat hij in de bergen ging wandelen, wat hem hielp zijn gedachten te ordenen en innerlijke conflicten te verwerken. De serene en desolate berglandschappen in Kuifje in Tibet weerspiegelen deze persoonlijke ervaringen. De witte sneeuwvlakten symboliseren niet alleen de fysieke reis van Kuifje, maar ook de zoektocht van Hergé zelf, waarin hij zijn persoonlijke demonen confronteerde en verwerkte.
Zo gelezen is Kuifje in Tibet niet zomaar een avontuur in de Himalaya, maar ook een persoonlijk document waarin de auteur zijn psychologische crisis en spirituele zoektocht heeft verwerkt, met een poëtische weergave van stilte, zuiverheid en introspectie.
Een bijna-doodervaring in Suske en Wiske
In Robotkop, het 233ste album uit de stripreeks Suske en Wiske, wordt bij Lambik een hersentumor ontdekt. Hij ondergaat een delicate operatie die echter misgaat. Lambik krijgt een hartstilstand en sterft op de operatietafel. Zijn geest verlaat zijn lichaam en reist door een tunnel met aan het einde een prachtig wit licht.
Niet meteen een doorsneeonderwerp voor een Suske en Wiske-verhaal, dat mogen we wel stellen. Veel heeft te maken met de persoonlijke ervaring van Paul Geerts, die begin jaren zeventig de iconische stripreeks van Willy Vandersteen had overgenomen.
Geerts zelf had tijdens een operatie in Italië een soortgelijke ervaring: hij raakte in coma en beleefde een bijna-doodervaring.
Dit liet hem met een ander, positiever en filosofischer levensperspectief achter. Hij verwerkte deze ervaring in het verhaal van Lambik.
Als voorbereiding op de operatie die hij zou ondergaan, werkte Geerts overigens maandenlang keihard om de productie van de studio een voorsprong van negen maanden op het reguliere schema te geven. Zo kon hij de nodige tijd nemen voor zijn operatie en herstel zonder vertraging in het publicatieritme van de albums. Gekkenwerk, maar hij slaagde er wel in.
Het album Robotkop is een directe reflectie van Geerts' eigen ervaring en brengt de thema's leven, dood en het hiernamaals binnen het Suske en Wiske-universum. Il faut le faire.
Het album Robotkop is een directe reflectie van Geerts' eigen ervaring
Toeval bij Jommeke
Soms is het echter ook geheel toevallig dat een ongeneeslijke ziekte die de stripheld of een andere personage treft, terug te leiden is naar de tekenaar. Neem nu Savooien op de Galapagos, het feestelijke en 250ste album van de stripreeks Jommeke.
In dat jubileumalbum heeft Teofiel, de vader van Jommeke, last van een hardnekkige hik. Wanneer hij naar de dokter gaat voor nader onderzoek, krijgt hij te horen dat hij ongeneeslijk ziek is.
Gelukkig blijkt het uiteindelijk allemaal een vergissing. Het is Teofiel, de stokoude schildpad uit de Antwerpse Zoo, die ongeneeslijk ziek is. De foto's van de ribben van schildpad Teofiel werden echter verwisseld met die van Jommekes vader.
De arts slaagt er uiteindelijk op onorthodoxe wijze ook in om de hik van Teofiel te genezen.
Op het moment dat deze strip gemaakt wordt, is Jef Nys, de geestelijke vader van de bekende held met strooien kapsel, in het echte leven ongeneeslijk ziek. Toeval, of toch – net als bij Geerts – een reflectie op de eigen gezondheidstoestand?
Gerd Van Loock, een van de tekenaars van Jommeke die Jef Nys opvolgden, reageert stellig: “Ik heb dit verhaal geschreven niet wetende dat Jef ziek was, hij was daar ook niet echt open over. Wel vond hij het een goed verhaal, wat achteraf gezien inderdaad verwonderlijk is. Ik denk dat ik een ander verhaal zou verzonnen hebben als ik op de hoogte was van zijn diagnose.”
Case closed? We willen toch wel opmerken voor de geschiedenis dat Savooien op de Galapagos het laatste album van Jommeke was waar de Vlaamse stripgrootmeester zelf aan heeft meegewerkt. Dus toch?