Anonieme gametendonatie
Bio-ethisch Comité vraagt billijk evenwicht
In een advies aan minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke stelt het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek voor een tweesporenbeleid te volgen. De minister gaat volgens het comité iets te snel. Het comité zei dit tijdens een persconferentie, enkele dagen nadat de ministerraad het voorontwerp van wet in tweede lezing goedkeurde.
Vorige week keurde de ministerraad het voorontwerp van wet goed over de opheffing van de anonimiteit van donoren bij medisch begeleide voortplanting. Wordt de wet, die momenteel voor advies bij de Raad van State ligt, goedgekeurd dan behoort anonieme donatie van ei- of zaadcellen tot het verleden. De wet voorziet de uitbouw van een centraal register waar de gegevens worden bewaard en kunnen worden geraadpleegd. Er wordt tevens een instituut opgericht dat instaat voor de opvolging van medisch begeleide voortplanting en niet-anonieme donatie.
Recht op privacy
Enkele dagen na de goedkeuring van het voorontwerp van wet gaf het Belgisch Raadgevend Comité voor Bio-ethiek toelichting bij het advies dat het aan de minister verstrekte. Het comité heeft er geen probleem mee dat het tot nu geldende algemene beginsel van anonimiteit wordt opgeheven. "De nieuwe wet komt er op aansturen van het Grondwettelijk Hof dat in 2024 oordeelde dat er een wetswijziging nodig was om een billijk evenwicht te waarborgen tussen alle betrokkenen", zegt dr. Jan De Lepeleire, ondervoorzitter van het Comité voor Bio-ethiek. "Daarbij wordt met name gewezen naar het recht van het kind op kennis van zijn afkomst en het recht van de donor op privacy."
Het wetsontwerp van Vandenbroucke maakt automatische toegang tot de identiteit van de donor mogelijk. Volgens het comité kan dit de grondrechten van de donor aantasten, evenals de solidariteit die momenteel in de samenleving wordt erkend ten aanzien van wensouders wanneer ze aangewezen zijn op medisch begeleide voortplanting. Binnen het comité zijn er dan ook meerdere leden die hun bezorgdheid uiten over de aantasting van het recht op eerbiediging van het privéleven van de donor, de beperking van de ouderlijke autonomie van de wensouders en de mogelijke gevolgen voor de beschikbaarheid van donaties.
Overgangsfase
Daarom stelt (een meerderheid binnen) het comité voor in een overgangsfase te werken met een tweesporenbeleid dat donoren en wensouders de mogelijkheid biedt een keuze te maken tussen twee opties. De eerste optie is een donatie met een 'identificeerbare donor zonder voorwaarden'. In dit geval worden zowel een uitgebreid beschrijvend profiel als de identiteit van de donor op eenvoudig verzoek meegedeeld.
De tweede optie is een donatie met een 'identificeerbare donor onder voorwaarden'. In dit geval is er een uitgebreid beschrijvend profiel beschikbaar en kan de precieze identiteit van de donor enkel worden meegedeeld op voorwaarde dat de donor ermee instemt.
Voorts oordeelt het comité dat de hervorming gepaard moet gaan met een niet-directieve psychosociale begeleiding van de betrokken partijen en een passend kader voor de gedeelde gezondheidsgegevens met respect voor de beginselen van proportionaliteit en vertrouwelijkheid. Er moeten ook maatregelen komen om een voldoende niveau van veilige donaties te behouden. Als er massaal donoren afhaken, dan komt de maatschappelijke solidariteit in het gedrang voor koppels die niet op een natuurlijke wijze een kind kunnen verwekken. Dit moet ook voorkomen dat er alternatieve en niet-gereguleerde circuits ontstaan.