Orde verduidelijkt deontologische regels bij aanvragen laboratoriumonderzoeken
Het voorschrijven van laboratoriumonderzoek moet gebaseerd zijn op klinische gronden en wetenschappelijke redeneringen, en er mogen geen onnodig dure of overbodige onderzoeken aangevraagd worden. Dat zegt de nationale raad van de Orde der artsen in een nieuw advies.
De nationale raad van de Orde der artsen werd door de Hoge Raad van artsen-specialisten en huisartsen om advies verzocht over het toenemende gebruik van laboratoriumtesten waarvan de klinische relevantie niet is bewezen en de wetenschappelijke validatie onvoldoende of zelfs onbestaande is.
De Orde wijst erop dat de vaststelling dat een aanzienlijk deel van de aanvragen voor laboratoriumtests in de ambulante zorg betrekking heeft op onderzoeken waarvoor weinig wetenschappelijk bewijs bestaat, een van de redenen is waarom het RIZIV en de FOD Volksgezondheid het platform Prescription Search Support (PSS) Klinische Biologie hebben ontwikkeld.
Diagnostische en therapeutische vrijheid onder voorwaarden
De diagnostische en therapeutische vrijheid van de arts is een gereglementeerde vrijheid die aan voorwaarden is gebonden, zegt de Orde.
Het voorschrijven van laboratoriumonderzoek moet gebaseerd zijn op klinische gronden en wetenschappelijke redeneringen. Een arts die bij de zorgverlening afwijkt van de huidige stand van de wetenschap, moet zijn keuze op rationele wijze kunnen verantwoorden.
Een voorschrift kan niet voldoen aan de normen van goede praktijkvoering wanneer het gaat om een onvoldoende wetenschappelijk bewezen praktijk of wanneer het is ingegeven door een pseudowetenschappelijke benadering.
Het verband tussen een analyt en een klinische aandoening of fysiologische toestand moet wetenschappelijk worden onderbouwd.
Rechten van de patiënt
Verder mag geen misbruik worden gemaakt van het vertrouwen van de patiënt wat betreft de relevantie van een onderzoek of de betrouwbaarheid van de interpretatie van de resultaten daarvan.
"Zijn angst mag niet worden uitgebuit om hem een behandeling te laten accepteren die, in voorkomend geval, buitensporig duur is, zonder dat er wetenschappelijk bewijs is voor de doeltreffendheid ervan", waarschuwt de Orde
De arts moet informatie verstrekken die duidelijk, objectief, voorzichtig, genuanceerd en in overeenstemming is met de wetenschappelijke bevindingen en normen inzake goede medische praktijkvoering.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
De Orde wijst ook op de verantwoordelijkheid van de arts om geen onnodig dure of overbodige verstrekkingen ten laste van de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen of ten laste van de patiënt voor te schrijven, uit te voeren of te laten uitvoeren.
"De verhouding tussen het belang en de kosten van de zorg voor de patiënt moet eveneens redelijk zijn."
De Orde herinnert ook aan het verbod op dichotomie: "de voorschrijvende arts behoudt zijn onafhankelijkheid door elk belangenconflict of elke belangenvermenging in zijn relaties met een laboratorium voor klinische biologie te vermijden."
Rol van de klinisch bioloog
De klinisch bioloog draagt de verantwoordelijkheid om kwaliteitsvolle zorg te verstrekken, zegt de Orde. Hij weigert een analyse uit te voeren en aan te bieden waarvan hij meent dat deze niet gerechtvaardigd is op medisch gebied en dat deze indruist tegen het belang van de patiënt, voornamelijk vanwege de hoge kostprijs en de niet-vergoeding door de medische verzekering.
Hij geeft zijn collega’s advies betreffende de keuzes van laboratoriumonderzoek en de manier waarop gebruik kan worden gemaakt van de laboratoriumdiensten. Niet alle aangevraagde verrichtingen, hoewel technisch uitvoerbaar, zijn altijd zinvol.
De voorschrijver moet worden gewezen op het nut van specifiek onderzoek. Klinisch biologen moeten bekend zijn met de diagnostische prestaties van de analysemethoden.