De heksenjacht op de zelfstandig thuisverpleegkundige

Fraude in de gezondheidszorg moet worden aangepakt. Punt. Elke euro die onterecht wordt aangerekend, is een euro die niet naar echte zorg voor patiënten gaat. Daarom bestaan er controles en daarom werden ook drempelwaarden ingevoerd om afwijkende prestaties te detecteren. Ik diende daarom ook een voorstel in dat de zoektocht naar fraude beter aanpakt. Maar wat we de voorbije dagen zien, dreigt een heel andere richting uit te gaan: die van een heksenjacht op de zelfstandig thuisverpleegkundige.

De berichtgeving van gisteren en vandaag doet mijn wenkbrauwen fronsen. Is het werkelijk de bedoeling om een prachtig en onmisbaar beroep collectief onder verdenking te plaatsen omdat zelfstandige verpleegkundigen meer prestaties leveren dan collega’s in loondienst?

Appelen en peren

Dat een algemeen secretaris van een vakbond er meteen bij is om te verklaren dat de drempelwaarden dan maar herbekeken moeten worden, stoot mij voor de borst. Zeker wanneer we weten dat ziekenfondsen niet alleen verzekeringsinstellingen zijn, maar ook verweven zijn met organisaties die zelf thuisverpleging in werknemersverband aanbieden. Dat belangenconflict mogen we niet zomaar negeren.

Bovendien vergelijken we appelen met peren. Een werknemer die 38 uur per week werkt binnen een organisatie functioneert in een totaal ander systeem dan een zelfstandige thuisverpleegkundige. Die laatste zet soms om half vijf ’s morgens de wekker, rijdt van patiënt naar patiënt en staat ook ’s avonds nog aan een ziekbed. Wie uitsluitend naar aantallen prestaties kijkt en daar vervolgens conclusies aan koppelt, miskent die realiteit.

Drempelwaarden kunnen nuttig zijn als knipperlicht. Ze mogen nooit automatisch een bewijs van fraude worden. Een afwijking moet aanleiding geven tot onafhankelijk onderzoek, met aandacht voor de concrete praktijk en met respect voor het recht van verdediging.

Voor dag en dauw

Daar wringt voor mij vandaag de schoen. Controles bij hulpbehoevende patiënten zijn momentopnames en moeten daarom gestandaardiseerd, deskundig én onafhankelijk gebeuren. Ik pleit ervoor die controles toe te vertrouwen aan onafhankelijke inspecties, los van verzekeringsinstellingen die rechtstreeks of onrechtstreeks ook belangen hebben in de organisatie van thuisverpleging. Het verhaal van rechter én partij duikt hier opnieuw op. Dat is geen gezonde basis voor vertrouwen.

Laat ons dus ophouden zelfstandige thuisverpleegkundigen tegenover werknemers te zetten. De zorg heeft beiden broodnodig. Ideologische of politieke leidmotieven horen niet thuis in een discussie over fraude.

Pak fraude hard aan waar ze bewezen is. Bescherm elke euro van onze sociale zekerheid. Maar bescherm tegelijk de verpleegkundige die elke ochtend voor dag en dauw klaarstaat én de patiënt die erop rekent dat iemand straks opnieuw aan de deur staat.

Want wanneer zorgverleners bang worden om nog zorg te verlenen en patiënten bang worden dat hun verpleegkundige niet meer komt, dan zijn we verkeerd bezig.