De eerste slachtoffers
Uw patiënten herinneren zich ongetwijfeld nog de zomer van 1976. Die zomer stond lang geboekstaafd als de heetste zomer uit de vaderlandse geschiedenis. Hij bleef in de herinnering hangen omdat hij zo uitzonderlijk was. Vraag is of we de zomer van 2026, die alle mogelijke records brak, op dezelfde wijze zullen herinneren. Het lijkt er eerder op dat hij in ons geheugen gegrift zal zijn als de eerste zomer van wat het nieuwe normaal wordt.
En dat is, met name voor ouderen, niet echt prettig nieuws. De gevolgen van de klimaatverandering kunnen na deze zomer nog moeilijk ontkend worden. Bosbranden van Zuid-Spanje over de Hoge Venen tot – zowaar – in Schotland; temperatuurrecords die sneuvelen in heel Europa; 80 miljoen Europeanen die blootgesteld werden aan temperaturen boven 40 graden Celsius; een oversterfte van meer dan 2.000 overlijdens in België alleen al tijdens de eerste hittegolf, eind juni. In Duitsland en Spanje worden respectievelijk 14.000 en 4.500 sterfgevallen aan de hitte gelinkt.
'De leeftijdsgroep van de 65-plussers werd het zwaarst getroffen door de hittegolf.'
Hoewel de oversterfte zich niet beperkte tot 65-plussers, werd deze leeftijdsgroep toch het zwaarst getroffen. Zij zijn vaak de eerste slachtoffers. Dit is niet verwonderlijk omdat ouderen doorgaans een lagere weerstand hebben dan jongeren. Niet te onderschatten is bovendien het sociaal isolement van veel ouderen. Sociale controle is belangrijk, bijvoorbeeld om te verzekeren dat een oudere voldoende drinkt tijdens een hittegolf.
Dat zowel ziekenhuizen als woonzorgcentra in onze contreien niet aangepast zijn aan de nieuwe noden, helpt uiteraard niet. 95%. Dat was misschien wel het meest verbijsterende cijfer van de afgelopen maanden. Uit een studie van de Bouwsectorfederatie Embuild blijkt dat 95% van de woonzorgcentra en ziekenhuizen gerenoveerd moeten worden om hittegolven het hoofd te kunnen bieden. Waarschijnlijk is het iets beter gesteld met privéhuizen, maar laat het nu net vaak de oudere huizen van ouderen zijn die minder goed bestand zijn tegen hitte.
Hoewel nagenoeg iedereen de ernst van de situatie inziet, blijft de politiek doofstom op wat symptoombestrijding na. Waar was de grote crisisvergadering van de Vlaamse, federale en/of Europese regeringsleiders, ministers van Klimaat en ministers van Volksgezondheid om – minstens – een poging te ondernemen om de situatie te keren?