Pneumokokkenvaccinatie bij zuigelingen
Vlaanderen bereidt overstap naar PCV20 voor
Vlaanderen heeft een overheidsopdracht opgestart voor de levering van het 20-valente pneumokokkenvaccin PCV20 binnen het vaccinatieprogramma voor zuigelingen. Een precieze invoeringsdatum geeft Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) nog niet in antwoord op een vraag van Freija Van den Driessche (Vlaams Belang).
De Vlaamse overheid onderzoekt al enige tijd een overstap van het huidige 13-valente pneumokokkenvaccin PCV13 naar PCV20. Dat laatste vaccin beschermt tegen meer serotypes, waaronder serotype 12F. Dat serotype is niet opgenomen in PCV13 en is volgens de Risk Assessment Group (RAG) inmiddels het vaakst voorkomende pneumokokkenserotype in België.
In 2025 werden in ons land 56% meer invasieve pneumokokkeninfecties geregistreerd dan in 2019. Vooral de evolutie bij jonge kinderen baart zorgen. Bij kinderen van 12 tot 23 maanden zou serotype 12F ongeveer 42% van de invasieve infecties veroorzaken. In 2025 overleden twee jonge kinderen na een infectie met dat serotype; in de eerste helft van 2026 werden opnieuw twee overlijdens gemeld. In Vlaanderen deden zich bovendien twee clusters voor in kinderdagverblijven, waarvan één met dodelijke afloop.
Geen snelle overschakeling
Vlaams parlementslid Freija Van den Driessche (Vlaams Belang) vroeg daarom om de invoering van PCV20 te versnellen. Gennez antwoordt dat Vlaanderen inmiddels een overheidsopdracht heeft opgestart. Omdat er voor PCV20 slechts één leverancier is, verloopt die via een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking. De offerte moet duidelijk maken hoeveel de aankoop zal kosten.
Een snelle omschakeling is operationeel niet voor de hand liggend. De lopende overheidsopdracht voor pneumokokkenvaccins eindigt pas in juli 2027. Bovendien beveelt de Hoge Gezondheidsraad voor PCV20 een 3+1-schema aan, terwijl Vlaanderen momenteel een 2+1-schema toepast. Het aantal benodigde dosissen en eventuele wijzigingen van de vaccinatiemomenten bepalen mee de meerkosten. Volgens Gennez zou een versnelde procedure tegenover de huidige planning slechts een beperkte tijdswinst opleveren.
Jaarlijks 4,7 miljoen euro
Vlaanderen besteedt momenteel jaarlijks 4,675 miljoen euro aan pneumokokkenvaccins voor zuigelingen. Hoeveel een volledige overstap naar PCV20 extra zou kosten, is nog niet bekend. Twee gezondheidseconomische studies moeten meer duidelijkheid verschaffen over de kosten en baten van pneumokokkenvaccinatie bij respectievelijk kinderen en volwassenen. Beide onderzoeken gingen in januari 2026 van start en kosten elk 116.000 euro. Ze worden uitgevoerd door een consortium van de Universiteit Antwerpen, KU Leuven, UHasselt en de Universiteit van Lübeck. De resultaten worden begin 2027 verwacht en de eindrapporten zullen openbaar worden gemaakt.
Daarnaast volgt het Departement Zorg samen met Sciensano en het Nationaal Referentiecentrum de epidemiologische ontwikkelingen. Aan de Hoge Gezondheidsraad werd advies gevraagd over een alternatief 2+1-schema voor PCV20. Met Opgroeien worden de praktische invoering en de mogelijke implementatiekosten onderzocht.
Sterke stijging PCV20 buiten programma
Ondertussen neemt het gebruik van PCV20 bij jonge kinderen sterk toe. Volgens de registraties in Vaccinnet hebben in 2025 3.573 kinderen van nul tot vijf jaar minstens één dosis gekregen. In 2026 waren dat er voorlopig al 12.714.
De minister benadrukt dat er niet kan worden vastgesteld of vaccinatie met PCV20 de gemelde individuele overlijdens had kunnen voorkomen. Ze erkent wel dat de bredere bescherming van het vaccin kan bijdragen aan een betere bescherming tegen ernstige pneumokokkeninfecties.