OpinieArbeidsgeneeskunde

Arbeidsarts voortaan pas na doorverwijzing? Sociale partners verdeeld over hervorming

De hervorming van het gezondheidstoezicht op het werk verdeelt werkgevers en werknemers. Dat blijkt uit advies nr. 287 van de Hoge Raad voor Preventie en Bescherming op het Werk, uitgebracht op 29 oktober en op 12 november gepubliceerd op de website van de FOD Werkgelegenheid.

De werkgeversorganisaties adviseren gunstig, met opmerkingen. De werknemersorganisaties adviseren negatief en vragen een nieuw ontwerp. De kern van het meningsverschil is de plaats van de arbeidsarts: de periodieke opvolging gaat naar verpleegkundigen, en de arts ziet de werknemer daarin alleen nog na doorverwijzing. De beoogde startdatum is 1 januari 2027.

Wat het ontwerp verandert

Het gezondheidstoezicht is de verplichte preventieve medische opvolging van werknemers met een specifiek veiligheids- of gezondheidsrisico, zoals blootstelling aan chemische stoffen, lawaai of nachtwerk. Door een structureel tekort van arbeidsartsen kunnen ze hun wettelijke opdrachten niet overal meer uitvoeren.

Volgens het ontwerp beoordeelt de arbeidsarts de geschiktheid eenmalig, binnen één tot drie maanden na de start op een risicowerkpost. Daarna volgt minstens om de twee jaar een verpleegkundig consult, aangevuld met technisch-medische handelingen of biomonitoring naargelang het risico.

De verpleegkundige handelt autonoom, volgens protocollen per risico die Co-Prev, de koepel van de externe preventiediensten, opstelt in samenspraak met de beroepsverenigingen van arbeidsartsen. Die protocollen bepalen ook wanneer de verpleegkundige doorverwijst.

De arbeidsarts beslist dan wat volgt: geen verdere actie, doorverwijzing naar de behandelend arts, een aangifte van beroepsziekte of een nieuwe geschiktheidsbeoordeling.

Triage of kanarie?

De werkgeversorganisaties noemen dit een triagesysteem. De arbeidsarts kan zich dan toeleggen op consultaties waar medische expertise werkelijk iets toevoegt, en op collectieve preventie in de bedrijven. Volgens hen hebben decennia van periodieke consulten voor grote groepen werknemers niet geleid tot betere preventie of minder uitval.

De werknemersorganisaties vrezen dat de arbeidsarts zo de voeling met de werkvloer verliest. Ze verwijzen naar de kanariefunctie: een individueel gezondheidsprobleem dat vroeg wordt herkend, waarschuwt vaak voor een breder risico op de werkvloer.

Zonder rechtstreeks contact wordt dat signaal moeilijker op te vangen, en daarmee ook de opsporing van beroepsziekten. Een tweedelijnsrol zou het beroep bovendien minder aantrekkelijk maken, terwijl er al een tekort aan arbeidsartsen is.

Delegatie of verschuiving?

In eerdere adviezen aanvaardden de sociale partners een verruimde taakdelegatie aan verpleegkundigen, op voorwaarde dat de arbeidsarts eindverantwoordelijk blijft. Volgens de werknemersorganisaties gaat het ontwerp verder en verschuift het taken naar een verpleegkundige die autonoom handelt. Daardoor wordt onduidelijk wie aansprakelijk is: de arts, de verpleegkundige of de werkgever.

Ze vragen een wettelijke waarborg voor de eindverantwoordelijkheid van de arbeidsarts, verplichte doorverwijzing bij twijfel en een externe opleiding arbeidsverpleegkunde. De werkgeversorganisaties willen ook interne opleidingen toelaten.

Beide banken vragen wetenschappelijk onderbouwde protocollen, maar verschillen van mening over wie ze goedkeurt, een discussie die artsen kennen van klinische richtlijnen. De werknemersorganisaties willen een taskforce met beslissingsbevoegdheid, zonder stemrecht voor de opstellers. De werkgeversorganisaties zien de protocollen als professionele werkinstructies, te bewaken met collegiale toetsing, zonder formele validatie door belangengroepen.

De werknemersorganisaties vragen de huidige procedure te behouden waarbij een werknemer zelf overleg kan vragen tussen arbeidsarts en behandelend arts. Ze willen ook dat de arbeidsarts een ongeschiktheidsbeslissing blijft motiveren, en dat de werknemer die motivering aan de behandelend arts kan laten bezorgen. Teleconsultatie met de arbeidsarts, die het ontwerp mogelijk maakt, willen ze alleen na een eerder fysiek contact en met schriftelijke toestemming.

Volgende stap

Het advies gaat naar de minister. Tot de nieuwe bepalingen in werking treden, blijven de huidige regels gelden. De werknemersorganisaties vinden 1 januari 2027 niet haalbaar. De werkgeversorganisaties aanvaarden de datum, maar vragen een overgangsperiode om protocollen uit te werken en verpleegkundigen op te leiden.

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
17 november 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine