OpiniePsychiatrie

‘De mens denkt, niet het brein’: pleidooi tegen eenheidsclassificatie

Een gemeenschappelijke classificatie voor neurologische en psychiatrische aandoeningen, zoals onlangs bepleit in The Lancet, is een slecht idee.

Dr. Patricia De Cock geeft in Artsenkrant online van 18 oktober 2026 een helder verslag van een artikel dat recent in The Lancet verscheen (1). De auteurs ervan pleiten voor een ‘eenheidsclassificatie’ van psychiatrische en neurologische aandoeningen.

Is dit de natte droom van veel psychiaters die uitkomt? Dat psychiatrie, i.c. psychiatrische classificatie, op dezelfde leest geschoeid wordt als de somatische geneeskunde en bijgevolg classificatie?

Het herleiden van psychiatrische aandoeningen tot somatische ziekten is zonder meer reductionisme.

Het is opmerkelijk dat de auteurs voorbijgaan aan een aantal evidenties (ja, laten we dit woord in zijn ruim wetenschappelijke betekenis begrijpen). Zo schrijven ze dat dergelijke classificatie het stigma zal verminderen.

Niets is minder waar: het blijkt dat een biologisch denkraam over psychiatrische aandoeningen het stigma juist versterkt. Immers, ‘zij’ hebben andere hersenen dan ‘wij’ – zij zijn anders dan wij, de zogenaamd 'normale' personen. Conclusie: ‘zij zijn ab-normaal’.

Reductionisme

Het herleiden van psychiatrische aandoeningen tot somatische ziekten is zonder meer reductionisme. In het artikel wordt bijvoorbeeld verwezen naar functioneel-neurologische stoornissen die voer voor de neurologen zouden zijn.

Niets is minder waar. Hopelijk hebben veel collegae al meegemaakt dat zogenaamd functionele stoornissen verminderen of verdwijnen eenmaal er authentiek naar de persoon geluisterd wordt en zo betekenis kan gegeven worden aan deze symptomen. Psychotherapie, heet dat.

Ook de opdeling die de auteurs maken tussen neurologische stoornissen die biologisch van aard zijn en psychiatrische stoornissen die zogezegd psychologisch van aard zijn, is een obsolete opsplitsing. Psychiatrische aandoeningen zijn verweven met de biopsychosociale én de existentiële dimensie. Hoeveel zinverlies is er niet bij psychopathologie?

De mens denkt, niet het brein

Wanneer we naar de ‘heart of the matter’ gaan, dienen we te zeggen dat de auteurs gelijk hebben én ongelijk.

Gelijk. Neuropsychiatrische stoornissen zoals dementie, Parkinson, Huntington, traumatische hersenletsels enzovoort passen in deze gemeenschappelijke classificatie. Simpelweg, zoals ook de auteurs suggereren, geldt voor deze ziekten dat ‘the brain is the organ of the mind’. De hersenen zelf zijn de oorzaak.

Ongelijk. Typisch psychiatrische aandoeningen (stemmingsstoornissen, psychose, persoonlijkheidsstoornissen enzovoort) zijn menselijke aandoeningen, heel de mens is in het geding. Zouden de auteurs dit beseffen als ze verwijzen naar een studie bij ‘persons met lived experience’ waaruit blijkt dat “the distinction between mental and physical health can be experienced as restrictive or unhelpful by patients…and it would be beneficial to consider different aspects of health more holistically”. Holistically, duidelijker kan het niet.

Of om een meer diepgaande reflectie van de Duits-Amerikaanse neuroloog, psychiater, psycholoog en fenomenoloog Erwin Straus (1891 -1975) te citeren: ‘Der Mensch denkt, nicht das Gehirn’.

Mag het iets meer zijn? Een volmondig ja is het antwoord.

(1) White P, et al. Towards a joint classification of neurological and psychiatric disorders. Lancet. 2026 Sep 12; 408(10559):978-980.

Wat heb je nodig

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
17 november 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine