Tatoeages: een opkomende risicofactor voor melanoom?
Sinds enkele decennia neemt de incidentie van huidmelanoom toe. In dezelfde periode werden tattoos, die de huid langdurig blootstellen aan complexe pigmentmengsels, steeds gangbaarder. Een Zweedse casusgecontroleerde studie uit 2025 analyseerde het verband tussen tatoeages en het risico op melanoom.
Tatoeage-inkt bevat azopigmenten, polycyclische aromatische koolwaterstoffen en zware metalen. Sommige van die stoffen werden geclassificeerd als ‘kankerverwekkend’ of ‘mogelijk kankerverwekkend’. Ook na de invoering van de Europese REACH(1)-verordening in 2022 werden bij controles nog ingrediënten aangetroffen die de toegestane drempelwaarden overschreden.
Los van UV-blootstelling
Het onderzoek omvatte 2.880 gevallen van huidmelanoom bij mensen tussen 20 en 60 jaar. Na correctie voor fototype, cumulatieve UV-blootstelling, sociaaleconomische status en rookgedrag, bleek het hebben van ten minste één tatoeage geassocieerd te zijn met een 29% hoger risico (IRR 1,29; IC95 % 1,07–1,56). Wanneer patiënten met een voorgeschiedenis van melanoom uitgesloten werden, bleef dat verhoogde risico bestaan, maar in beperktere mate (23%). Het verband werd waargenomen voor zowel invasieve als lokaal beperkte vormen van de huidkanker.
Er werd geen significante interactie met UV-blootstelling vastgesteld: getatoeëerde personen met een hoge UV-blootstelling vertoonden geen bijkomend risico t.o.v. getatoeëerde individuen met een lagere UV-blootstelling. Tatoeages en UV-straling lijken op zichzelf staande risicofactoren. Ter vergelijking: het risico verbonden aan UV-straling wordt (op basis van de beschikbare meta-analyses) vijfmaal zo hoog geschat als het risico aangetoond in deze studie.
Niet de dosis, wel de duur
Noch het aantal sessies, noch de grootte van het getatoeëerde gebied gingen gepaard met een hoger risico op melanoom. Grotere tattoos bleken dus niet gelinkt aan een hoger risico. Ook was er weinig overlap tussen de anatomische locatie van de tattoo en die van het melanoom (30%), wat de hypothese van een strikt lokaal effect lijkt te weerleggen.
Het risico bleek het hoogst te zijn als de eerste tatoeage tien tot vijftien jaar vóór de diagnose was gezet, wat overeenkomt met een langere periode tussen de blootstelling aan de tattoo-inkt en het ontstaan van de huidkanker.
In de praktijk suggereren deze resultaten dat tatoeages gepaard kunnen gaan met een relatief verhoogd risico op huidmelanoom. De auteurs wijzen erop dat er misschien extra waakzaamheid geboden is bij de klinische beoordeling van naevi en huidonderzoek bij getatoeëerde patiënten. Alvorens causale conclusies te kunnen trekken, moeten deze resultaten door andere epidemiologische studies worden bevestigd.
Opmerkingen en bronnen:
1.‘Restriction, Evaluation and Authorization of CHemicals’ omvat regels voor het invoeren en het op de markt brengen van chemische stoffen, met het oog op de gezondheid van mens en milieu.
2.Rietz Liljedahl E, Nielsen K, Engfeldt M, Jöud AS, Nielsen C. Does tattoo exposure increase the risk of cutaneous melanoma? A population-based case-control study. Eur J Epidemiol. 2025;40:1441-1453. doi:10.1007/s10654-025-01326-6.
