Focus on European Congress of Endocrinology
Meest recente inzichten in obesitas (1): etiologie
Met een toenemende incidentie en prevalentie vormt obesitas een van de grootste toekomstige uitdagingen in de gezondheidszorg.
Op het meest recente European Congress of Endocrinology (ECE) deelde prof. Elisabeth van Rossum (Rotterdam), een experte op het vlak van obesitas, de meest recente inzichten.
Obesitas als chronische ziekte
Bij obesitas is er een hormonale dysregulatie, zowel bij vetweefselhormonen (bv. leptine en adiponectine) als intestinale hormonen zoals GLP-1, CCK, PYY en amyline. Daarnaast zien we een chronische pro-inflammatie met veranderingen in onder meer de functie van monocyten wat mee aan de basis ligt van gewichtstoename na verlies (jojo-effect). Ook epigenetische veranderingen in het vetweefsel en de immuuncellen, die ook ná gewichtsverlies persisteren (vetcelgeheugen) spelen daarin een grote rol. Na gewichtsverlies blijkt het lichaamsgewicht ‘geherprogrammeerd’ te zijn op een veel hoger ‘setpoint’ dan bij iemand die nooit obesitas had.
Onderliggende etiologie
Bij de overgrote meerderheid van de patiënten is de onderliggende etiologie multifactorieel en een goede behandeling start met het precies bepalen hiervan (nuttige online tool: checkcausesobesity.com). Naast levensstijl, mentale problemen, medicatie, hormonale afwijkingen en hypothalamische oorzaken is er ook de genetische factor. Onderzoek toonde dat bij 91,9% van de patiënten er twee of meer onderliggende factoren zijn en dat dit er bij 71,3% en 26,1% van de patiënten zelfs resp. minstens drie of vier zijn.
Genetische vormen
Monogenetische vormen (bv. MC4-receptormutatie) zijn niet zo uitzonderlijk als voordien gedacht, zo komen ze bijvoorbeeld vaker voor dan het syndroom van Cushing. Typisch hierbij is obesitas tijdens de kinderjaren, een zeer grote eetlust met gestoorde verzadiging en een groot gewichtsverschil met familieleden. In de praktijk van prof. Van Rossum werd bij 9,3% van de patiënten die door de huisarts verwezen werd, een vorm van genetische obesitas vastgesteld. Wanneer bij deze patiënten een GLP1-receptor analoog wordt gestart voelen ze vaak voor het eerst in hun leven een verzadigingsgevoel.
Medicatie als belangrijke factor
Bij mensen met obesitas klasse 3 gebruikt bijna 60% gewichtsinducerende medicatie, in klasse 2 en 1 is dat zowat 55% en 50%, terwijl dit in de normale gewichtsklasse 40% is. Het hoger gebruik bij hogere obesitasklassen kan zowel de oorzaak als het gevolg van obesitas zijn, of beide. Het meest frequent zijn corticosteroïden, gevolgd door antidiabetica, protonpompinhibitors, antihypertensiva, antihistaminica, antidepressiva, antipsychotica, anti-epileptica en analgetica. Uiteraard kan medicatie niet zomaar worden stopgezet maar het loont wel de moeite om dit kritisch te evalueren bij de start van een obesitasbehandeling.
Andere factoren
Daarnaast spelen nog tal van andere factoren een rol zoals financiële problemen, mentale stress, eenzaamheid... ook bij deze zaken wordt een hogere incidentie gezien bij toenemende obesitascategorieën. Het mag duidelijk zijn dat obesitas een multifactorieel gegeven is waarbij de aanpak begint met de identificatie van de onderliggende oorzaken.
Bron :
ECE Symposium, Novel diagnostic Strategies and Personalized Treatment of Obesity.