Antibiotica
Het Rekenhof stelt vast dat de opvolging van zijn aanbevelingen uit 2022 onvolledig is
Drie jaar na een strenge audit velt het Rekenhof een scherpe beoordeling over het Belgische antibioticabeleid. Hoewel er duidelijke vooruitgang is geboekt, blijft er een structureel probleem: het aantal voorschriften zonder terugbetaling neemt toe en ontsnapt grotendeels aan overheidscontrole.
In haar controle van 2022 schetste het Rekenhof een zorgwekkend beeld. België behoorde toen tot de grootste antibioticagebruikers in Europa, met een stijgende resistentie tot gevolg. Die resistentie leidt jaarlijks tot neveneffecten, honderden overlijdens en een geraamde maatschappelijke kost van 281 miljoen euro, inclusief gezondheidszorguitgaven en productiviteitsverlies.
Bovendien werden de controles op het voorschrijven en afleveren van antibiotica als onvoldoende doeltreffend beschouwd, ondanks het vooruitstrevende beleid dat eind jaren 1990 werd ingevoerd.
20 aanbevelingen
Het Rekenhof formuleerde in 2022, 20 aanbevelingen aan de FOD Volksgezondheid, het RIZIV en het FAGG. In het opvolgingsverslag dat in 2025 werd gepubliceerd, stelt het vast dat zes aanbevelingen volledig zijn uitgevoerd, tien slechts gedeeltelijk of nog in uitvoering zijn, en dat aan twee aanbevelingen geen gevolg is gegeven.
Toch is er een duidelijke vooruitgang. Tussen juni 2024 en mei 2025 daalde het volume vergoede antibiotica met 8% ten opzichte van 2019, wat als een bemoedigend signaal geldt. Daarnaast wordt in april 2026 een maatregel verwacht die apothekers verplicht exact de benodigde hoeveelheid voor een behandeling af te leveren, om onnodige overschotten te beperken.
Tegelijk waarschuwt het Rekenhof voor een zorgwekkende evolutie. Het aandeel antibiotica dat wordt voorgeschreven buiten de terugbetalingsvoorwaarden — en dus buiten het zicht van het RIZIV — is gestegen van 11% in 2019 naar 12% in 2023.
De volledige kosten van behandeling
De gevolgen zijn tweeledig. Voor de patiënt betekent dit dat hij of zij de volledige kost van het geneesmiddel draagt en wordt blootgesteld aan mogelijke bijwerkingen van een antibioticum, beargumenteert het Rekenhof. "De algemene bevolking betaalt ook de prijs voor die gebrekkige naleving van goede praktijken, door de toename van antibioticaresistente infecties en de daaruit voortvloeiende kosten voor de sociale zekerheid", staat er verder in het verslag te lezen.
De boodschap van de Rekenkamer is duidelijk: hoewel het momentum zijn vruchten begint af te werpen, zal het onvolledig blijven tenzij er beter wordt omgegaan met voorschriften die niet worden vergoed.
