"Verbeteren kan perfect in het systeem met de ziekenfondsen"

Paul Callewaert, algemeen secretaris Solidaris

Galileo Galilei is de Italiaanse wetenschapper die in de 17de eeuw voor de Inquisitie terecht stond omdat hij beweerde dat de aarde om de zon draait, en niet andersom. Hij werd daarvoor veroordeeld, zijn boeken werden verboden en hij werd gedwongen zijn ideeën publiekelijk te herroepen. Waarna hij gemompeld zou hebben: “En toch draait ze”, verwijzend naar de aarde.

Zijn woorden staan symbool voor het verzet met kennis van zaken, tegen foute standpunten van de regerende klasse. Ze staan ook symbool voor de overtuiging dat wetenschappelijke waarheid niet kan worden onderdrukt. Galileo werd veroordeeld, maar één ding wist hij zeker, de wereld draait … en vandaag zou hij gezegd hebben “De wereld draait door!” En of die doordraait.

Dokter Bibber

We leven in tijden waarin oorlogen lichtzinnig worden gestart zonder dat men weet wat men wil bereiken, waarin economische crisissen bewust worden uitgelokt, en de veiligheid van mensen roekeloos op het spel wordt gezet met als enige aanwijsbare drijfveren de geldhonger, de machtswellust van miljardairs. Een wereld in handen van onverantwoordelijke wereldleiders die Stratego, Monopoly of dokter Bibber… spelen. Het zijn de gewone mensen die bibberen van angst, van onzekerheid en steeds vaker van honger.

Wij hoeven nog niet meteen bommen te vrezen. Wij kunnen onze zorgen niet vergelijken met die van mensen in Oekraïne of Gaza. Maar wie de wereld bekijkt, beseft dat wij hier voorlopig veel geluk hebben. Velen van u beseffen nu ook dat ons geluk kwetsbaar is, heel kwetsbaar.

En dat besef moet ons verenigen. Hoe kunnen wij, samen, zorgen voor welvaart en welzijn, voor gezondheid en veiligheid, voor redelijkheid in deze wereld die op zoveel plekken ontspoort en mensen verplettert. En die uitdaging moeten we opnemen, in een context waar budgettaire krapte onderwerp nummer 1 is.

Glasharde leugens

Tegelijk bevinden wij ons vandaag midden in een ideologische strijd. Kiezen we voor ieder voor zich en de wet van de sterkste? Of kiezen we voor gemeenschap, voor verantwoordelijkheid, voor solidariteit zodat eenieder, de zwakke zowel als de sterke, een kans heeft op een goed en gezond leven? Die keuze staat vandaag weer op scherp.
Die strijd tussen die twee maatschappijvisies wordt vandaag spijtig genoeg gevoerd met een politiek debat waarin wetenschappelijke waarheden vervangen worden door gratuite meningen, ongefundeerde beweringen, halve waarheden en glasharde leugens.

De politieke partijen die zich hieraan bezondigen en zeker degene die beleidsverantwoordelijkheid dragen, zouden moeten beseffen dat deze tijden om ernstvragen en dat er geen plaats is voor dat soort flauwekul en demagogie. Dat dient tot niets.

Vorig jaar maakte ik al duidelijk dat sociale vooruitgang, actieve en voortdurende vernieuwing vereist. Wie het systeem wil afbouwen vindt ons op zijn weg als tegenstander; wie het wil verbeteren, het kostenefficiënter wil maken, dus niet bot of destructief besparen, kan op ons rekenen als partner.

Verantwoordelijkheid

Dan kan je ook de kennis en de ervaring van de mutualiteiten best gebruiken. Wij zijn bereid onze schouders te zetten onder elke welgemeende poging om in deze budgettair moeilijke tijden toch zoveel mogelijk te doen voor de gezondheid en het welzijn van iedereen.

Verbeteren kan perfect in het systeem met de ziekenfondsen die daarin hun verantwoordelijkheid nemen, die het overleg met de andere partners en met de Minister genegen zijn, die de kennis hebben om het systeem kostefficiënter te maken, zonder de gezondheid en het welzijn van de mensen te raken. Het betekent wel: gerichter ingrijpen zowel wat nieuwe maatregelen betreft, als wat de doelmatigheid van de bestaande regelgeving betreft. De middelen en financiële inspanningen moeten terechtkomen bij wie ze echt nodig heeft.

Ik begrijp op dat vlak de harde taal van onze vrienden van de vakbond. Zij krijgen weinig gelegenheid tot dialoog. De minister van Arbeid maakt van overleg weinig of geen werk. Dat overleg, intensief overleg met de sector, bestaat gelukkig nog wel in de ziekteverzekering. Met succes! Het is niet voor niets dat Frank Vandenbroucke ervoor heeft gezorgd dat ziektedagen, ouderschapsverlof en zorgverloven nog wel zullen meetellen voor het pensioen, dat vrouwen tot 30 jaar beschermd zullen worden tegen het virus dat baarmoederhalskanker veroorzaakt en dat patiënten met een voorkeurtarief beschermd blijven tegen voor hen onbetaalbare supplementen.

Maskers vallen af

Dat is, vrienden, een historische overwinning voor de toegankelijkheid van de gezondheidszorg en dat in moeilijke tijden. Een historische overwinning om iedereen die ooit in een kwetsbare situatie terecht zou komen, aan boord te houden in een steeds duurder wordende geneeskunde. Een historische overwinning vóór maar ook ván de solidariteit. Er zijn er nochtans die daar anders over denken.

De N-VA schreef in haar ledenblad dat onze gezondheidszorg geen mutualiteiten nodig heeft. Dat de verplichte ziekteverzekering een opdracht voor de overheid is. Ze verkondigt dat nu ook publiek. De maskers vallen af.
Kameraden, het zal u niet verbazen dat ik als socialist niet tegen een sterke overheid ben. Maar ik wil er de pleitbezorgers van dat overheidsmodel wel aan herinneren dat wij in dit land een verleden hebben, een geschiedenis en dat we in dat verleden een andere weg hebben gekozen.

Er is gekozen voor een verplicht verzekeringssysteem, solidair gefinancierd, dat ver weg wil blijven van het Amerikaanse model waarin miljoenen mensen niet of onderverzekerd zijn. Waar geen bescherming is voorzien voor de oude dag, wanneer je getroffen wordt door werkloosheid, ziekte, of een ongeval. In België is 99% van de bevolking gedekt door ons verplichte ziekte- en invaliditeitssysteem. En dat heeft alles te maken met het feit dat ziekenfondsen een controlerende en beschermende rol hebben kunnen opnemen.

Inquisitie

Dat model dat ten dienste staat van de mensen is vatbaar voor verbetering uiteraard, en wij zijn altijd bereid naar verbetering te streven. Maar wij waarschuwen, kijk naar de geschiedenis! Wat gebeurt er als mensen willen breken met het verleden, alles willen wissen, opnieuw willen beginnen. Doorgaans eindigt dat in gruwel. Het verleden van de Vlamingen en de Belgen is er niet om weg te smijten. Het is iets om trots op te zijn, te koesteren en voortdurend te verbeteren. En wie dat wil doen, vindt in ons een loyale partner.

Nochtans is de inquisitie ten aanzien van de ziekenfondsen eind vorig jaar ingezet, en nu voor de begrotingsbesprekingen extra opgedreven. Zij gebruikt cijfers en beweringen die langs alle kanten rammelen, die bewust misleidend zijn, niet verhelderend.

Ziekenfondsen zouden het recht op voorkeurtarief te pas en te onpas uitdelen, onder meer aan zelfstandige gepensioneerden die daar niet om hebben gevraagd.

Vooreerst: men zou fier moeten zijn dat ziekenfondsen op een proactieve manier de rechten van de mensen onderzoeken en toekennen aan mensen die er recht op hebben. En geloof me, ziekenfondsen doen dat meer dan wie ook: bij het toekennen van het MAF- statuut, bij de toekenning van het statuut chronisch zieken… en ja ook bij de automatische toekenning van het voorkeurtarief.

Adviserend artsen

Sommigen catalogeren dat onder onkunde, wanbeheer. Wij noemen dat kwaliteitsvolle dienstverlening. Vanuit onze 259 kantoren in Vlaanderen. Dit lijkt misschien oubollig. Dat is rekening houden met de noden van de mensen. Zorgen dat mensen die digitaal niet onderlegd zijn of uit vrees voor phishing nog ergens terecht kunnen.

Ik hoor van bepaalde politieke partijen constant dat “langdurig zieken aan het werk moeten worden gezet”. Laat het voor eens en altijd duidelijk zijn. Wij zetten geen zieken mensen aan het werk? Ziek is ziek. Wanneer men ons vraagt de kettingzaag, as cold as Ice, boven te halen om de groep langdurig zieken uit te dunnen, dan zal men ons op zijn weg vinden. Dan zal het inderdaad over ons lijk zijn. 

Voor de adviserend artsen is een langdurig zieke geen cijfer maar een mens die zij benaderen, leren kennen en als dat zinvol is gaan zij proberen die persoon, ik benadruk die persoon, niet dat cijfer, terug  begeleiden naar werk.
Ik wil hier de adviserend artsen een hart onder de riem steken die zich samen met de medisch-sociale teams elke dag te pletter werken, met gevaar soms voor de eigen gezondheid en veiligheid, om de arbeidsongeschikte te controleren en te adviseren. Zij beslissen onafhankelijk op basis van hun medische kennis en de situatie van de patiënt of die al dan niet aan het werk kan en/of moet.

Het is laag bij de grond en betreurenswaardig de integriteit van artsen zo in vraag te stellen en ze als “saboteurs” te bestempelen. Het is de schaamte voorbij en excuses zouden hier echt op hun plaats zijn.

Verdachtmakingen

Met cijfers en valse beweringen tracht men de publieke opinie te misleiden. Zieltjes ronselen op kap van artsen, adviserend artsen, patiënten en medewerkers met als doel de sociale bescherming af te bouwen.

Wij verwachten dat die verdachtmakingen stoppen, dat er respect is, voor de patiënten, voor onze leden, voor onze medewerkers. Wie heeft er nu baat bij om onder deze moeilijke omstandigheden, met demagogie en halve waarheden misvattingen in het leven te roepen, te streven naar verdeeldheid. Ik herhaal het nogmaals: wij zijn bereid tot constructieve samenwerking. Maar er zijn rode lijnen.

Laten we daarom onder deze moeilijke omstandigheden waarin het land verkeert, waarin Europa verkeert, in deze onrustige wereld, laten we ophouden met leugens en verdachtmakingen. Laten we een toon vinden waarop we kunnen praten, mekaar begrijpen en samenwerken, samenwerken voor de gezondheid en het welzijn van de mensen. En daarbij bestaan wel degelijk verschillen tussen sociale en commerciële spelers.

Ingrid, 25 jaar, ooit kankerpatiënt, vandaag studente met toekomstplannen. Luis, 60 jaar, nog in behandeling voor kanker. Yara, 19 jaar en zwanger. En Farid, 75 jaar oud. Het zijn mensen, patiënten met een medische voorgeschiedenis die vandaag bij ons, bij Solidaris komen aankloppen. Dit zijn geen uitzonderingen. Dit is dagelijkse realiteit. Voor commerciële verzekeraars zijn deze mensen rode vlaggen. Ze zijn commerciële verliesposten wanneer zij zich willen verzekeren. 

Winstlogica

Waarom denken jullie? De schadelast van verzekerden met een medische voorgeschiedenis ligt bijna dubbel zo hoog dan bij verzekerden zonder zo’n vooraf bestaande aandoening. In 2025 waren 35% van onze nieuwe aansluitingen leden met een bestaande aandoening. De commerciële verzekeraars laten deze mensen fors extra betalen. Of sluiten ze uit. Wij, Solidaris sluiten deze mensen in onze armen, zonder meerprijs. Dat geeft goed weer wat voor ons telt: iedereen mee.

Dat kameraden, is wat solidariteit inhoudt! Dit is waar sociale bescherming voor staat, dat is wat menselijkheid betekent. Waar de pure winstlogica enkel dorheid veroorzaakt en mensen achterlaat, zorgt solidariteit voor bloeiende welvaart.
Vandaag, blikken we vooruit, op 1 mei, niet zomaar een vrije dag. We vieren de dag waarop gewone mensen — mensen zoals u en ik — beseffen dat solidariteit geen gunst is, maar een strijd, en omdat we succesrijk hebben gestreden is het een recht geworden. Rechten komen niet uit de lucht vallen. Daarom zullen we voor die rechten blijven strijden.

Met de Galileo in ons die zal blijven zeggen: “En toch draait ze!” Een samenleving gaat pas echt vooruit als niemand achterblijft. En dat doen we samen. Samen, verenigd. Samen vrienden. Samen Vooruit!