Beroep op de burger
Tijgermug rukt verder op in België
Met de start van het muggenseizoen roepen Sciensano en het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) burgers op om waarnemingen van de tijgermug (Aedes albopictus) te melden via het burgerwetenschapsplatform.
Zoals elk jaar in de maand mei roepen wetenschappelijk instituut Sciensano en het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) de hulp van de bevolking in om de strijd aan te gaan met de tijgermug. een strijd die meer dan ooit noodzakelijk is, blijkt uit de cijfers van vorig jaar. Sinds de start van de monitoring in 2022 werd de tijgermug al in veertig gemeenten waargenomen. Vorig jaar werd de mug gespot in tien gemeenten, waaronder vijf waar de soort niet eerder was vastgesteld.
De vijf gemeenten die vorig jaar voor het eerst het bezoek kregen van een of meerdere tijgermuggen zijn Heusden, Kortenberg, Zaventem, Etterbeek en Watermaal-Bosvoorde. Gemeenten die al eerder met de muggensoort werden geconfronteerd en die er vorig jaar opnieuw mee werden geconfronteerd, zijn Wijnegem, Merelbeke-Melle, Kessel-Lo, Hoegaarden en Ath.
Onderschatting
Naast de meldingen van burgers bevestigden inspecties op het terrein dat de tijgermug overwintert in Sint-Joost-ten-Node, Wijnegem en Hoegaarden. Samen met eerdere vaststellingen in Ath, Kessel-Lo, Puurs-Sint-Amands, Wilrijk en Lebbeke komt het aantal gemeenten waar de tijgermug zich begint te vestigen op acht.
“Elk jaar wordt de tijgermug op nieuwe locaties gemeld. Het is waarschijnlijk dat deze mug op meer plaatsen in België aanwezig is dan tot nu toe bevestigd is,” zegt Javiera Rebolledo Romero, onderzoeker bij Sciensano. “Weten waar deze muggen voorkomen, helpt de autoriteiten om maatregelen te nemen om verspreiding van de tijgermug te voorkomen en zo in de toekomst de kans op lokale overdracht van ziektes als dengue, chikungunya en zika te vermijden. Daarom moedigen we iedereen aan om alert te blijven en waarnemingen te melden. Word je overdag lastiggevallen door een heel kleine zwarte mug met witte strepen wanneer je in je tuin of op je terras bent? Maak er een foto van en meld ze!”
Dengue, chikungunya en zika
“Vier jaar monitoring toont aan dat de tijgermug niet enkel in België wordt binnengebracht, maar zich hier ook begint te vestigen,” zegt Wim Van Bortel, entomoloog aan het ITG. “Dankzij meldingen van burgers en actieve monitoring op het terrein, waarbij we muggen opvolgen op belangrijke locaties waar meldingen werden gedaan, kunnen we zowel nieuwe introducties als lokale verspreiding detecteren. Dat geeft ons een veel duidelijker beeld van hoe de soort zich in België vestigt.”
De tijgermug is overdag actief en kan veel hinder veroorzaken door haar agressieve bijtgedrag. Bovendien kan ze virussen zoals dengue, chikungunya en zika overdragen nadat ze iemand heeft gestoken die besmet terugkeerde van een reis. Hoewel het risico op lokale overdracht in België momenteel laag blijft, is monitoring van de tijgermug essentieel om haar aanwezigheid tijdig op te sporen en maatregelen te nemen om ze te bestrijden.
Sciensano vind het belangrijk, zelfs cruciaal, om burgers te betrekken bij de opvolging van de opmars van tijgermuggen omdat de soort zich vaak ophoudt in privétuinen in (rand)stedelijke gebieden en dorpen. "Zonder deze meldingen zouden we haar aanwezigheid op veel plaatsen waarschijnlijk niet detecteren”, zegt Sciensano. “Door een tijgermug te melden, kunnen we nieuwe locaties opsporen, eerder gemelde locaties opvolgen en kunnen er preventieve maatregelen genomen worden om de populatie te verminderen en de verspreiding en vestiging van de soort in België te beperken.”
Vlaamse campagne
Tijgermuggen leggen hun eitjes in allerlei kunstmatige voorwerpen met stilstaand water die vaak voorkomen in tuinen en op terrassen, zoals emmers en bloempotten. Daarom is het essentieel om deze broedplaatsen te beperken. "Stedelijke omgevingen zijn gunstig voor de overleving en voortplanting van de tijgermug, omdat ze de ideale combinatie bieden van talrijke kunstmatige broedplaatsen en hogere temperaturen. Het is daarom belangrijk dat iedereen vóór de start van het seizoen zijn tuin en terras grondig schoonmaakt en deze gedurende de hele zomer netjes houdt. Verwijder of dek voorwerpen af waarin water kan blijven staan, maak stilstaand water leeg en ververs het water in drinkbakken voor dieren minstens één keer per week. Schrob ook de wanden van kunstmatige voorwerpen om eitjes te verwijderen en dek regentonnen goed af."
In Vlaanderen lanceert het Departement Zorg vandaag opnieuw de steekmuggencampagne. Onder de slogan “Leg de tijgermug droog” moedigt de campagne burgers aan om actief mogelijke broedplaatsen te verwijderen en waarnemingen te melden.
