Kan de fit note werken in België?
Over enige tijd zal de fit note, voluit Statement for Fitness for Work, haar intrede doen in België. Heeft die 'verklaring over arbeidsgeschiktheid' kans op slagen?
Dokter Wim Van Hooste, preventieadviseur-arbeidsarts
Over enige tijd zal de fit note, voluit Statement for Fitness for Work, haar intrede doen in België. Deze verklaringen over de fitheid of arbeidsgeschiktheid – dus niet arbeidsongeschiktheid – dienen om te voorkomen dat werknemers langdurig ongeschikt om te werken zouden worden (Morrison, Br J Gen Pract, 2010). De fit note zou dus moeten zorgen voor een snellere terugkeer naar het werk (Kotze, Occup Med, 2014).
In 1948, met het opkomen van de verzorgingsstaat in het Verenigd Koninkrijk (VK), werd de sick note er geïntroduceerd. Maar begin 20ste eeuw werkten de verzekeringsmaatschappijen al met sick notes (Gopal et al., Br J Gen Pract, 2026).
In 2010 werd de fit note boven de doopvont gehouden in het VK (Morrison, Br J Gen Pract, 2010).
Huisartsen als poortwachters
Huisartsen zijn vertrouwenspersonen en poortwachters tot uitkeringen (Morrison, 2010). Maar de meeste huisartsen hebben geen scholing of bijscholing over arbeidsgeneeskunde genoten om een inschatting te kunnen maken van de arbeidsgeschiktheid van hun patiënt (Mayfield, Keep Britain Working, Final Report, 2025).
Ze hebben daarenboven een beperkte kijk op de werkplek, alsook op de mogelijkheden voor ander of aangepast werk. De hoge werklast van de huisartsen komt er dan nog eens bovenop. Veel werknemers hebben geen toegang tot de arbeidsgeneeskunde in het VK.
De attestering van het verzuim houdt meer in dan louter de fit note vervolledigen. Deze stappen zijn namelijk belangrijk: de verhouding werk/gezondheid bespreken, het beoordelen van de arbeidscapaciteit, het opmaken van een return-to-work planning en het contact met werkgever (Mayfield, 2025). Het probleem van onvolledig ingevulde en minder kwalitatief hoogstaande adviezen op de fit notes is voldoende bekend (Kotze, 2014).
In het VK wordt aanbevolen om de fit note te beperken tot 3 weken, bijvoorbeeld voor luchtweginfecties en astma-opstoten (Royal College of General Practitioners, 2025).
Volgens het College vereisen langdurige fit notes een multidisciplinaire aanpak, met gemakkelijke toegang tot arbeidsgeneeskundige diensten (Gopal, Br Med J, 2026). Belangrijk is de samenwerking tussen de overheid, de samenleving, de bedrijven, de huisartsgeneeskunde en de arbeidsgeneeskunde.
Een systematische review van 9 studies (2010-2016), gepubliceerd in 2017, rapporteerde dat er meer onderzoek nodig is naar het gebruik, de impact en het potentieel van fit notes, vooral voor patiënten met een mentale pathologie (Dorrington et al., Eur Psychiatry, 2017).
De evaluatie van Dame Carol Black verklaarde dat er een obstakel is door de veronderstelling dat ziekte onverenigbaar is met werken, en dat werken het herstel belemmert (Black, The Stationary Office, London, 2008). Deze assumptie is niet gegrond gebleken uit vele studies (“Is work good for your health and well-being?” van Waddell & Burton, The Stationary Office, London, 2006; Thomson et al., Br J Gen Pract, 2012).
Er zijn echter nog vele vragen. Wat zijn 'redelijke werkaanpassingen'? Wat zijn de juridische consequenties van het advies van de huisartsen? Hoe om te gaan met de weerstand van werkgevers om iets met het advies doen? (Thomson et al., 2012)
In vier Scandinavische landen (Noorwegen, Zweden, Finland en Denemarken) werd geëxperimenteerd met gedeeltelijk ziekteverlof (Kausto, Scand J Work Environ Health, 2008). Minder uren werken, ofwel evenveel uren maar aangepast werk, werd geen langdurig succes door onvoldoende samenwerking van werkgevers, werknemers, artsen en verzekeringen.
Het is afwachten of de puzzel van de fit note wel gelegd kan worden door de vele Belgische actoren.
Lees ook: 'Iemand die al drie maanden thuis zit, heeft een nieuw evenwicht in zijn leven gevonden'