Alcohol: Opium voor het volk?
Volgens voedingsdeskundige professor Patrick Mullie laat men ten onrechte uitschijnen dat alcohol schadelijk is. Heeft hij een punt?
Dr. Wim Van Hooste, preventieadviseur - arbeidarts
In Het Laatste Nieuws van 2 oktober 2026 haalde voedingsdeskundige professor Patrick Mullie (VUB en Erasmus Hogeschool Brussel) zwaar uit naar de Hoge Gezondheidsraad en de minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke over de alcoholconsumptie.
Mullie stelde dat ‘alcohol geen tabak of asbest (is), al wil men dat zo laten uitschijnen’. Nochtans zijn dat drie carcinogenen zonder veilige ondergrens! Onaangeroerd asbest is geen risico trouwens. Onaangeroerde tabak of alcohol evenmin. Appels met peren vergelijken om het risico te relativeren is sowieso uit den boze.
Mullie verwees naar de belangenconflicten die gespeeld zouden hebben binnen de Gezondheidsraad en dat het advies op maat van de minister snel tot stand kwam. Hij zette verder het Vlaams expertisecentrum voor Alcohol en andere Drugs (VAD) fanatiek weg als fanatiekelingen.
Op 17 juni 2025 publiceerde de Hoge Gezondheidsraad (HGR) nieuwe voedingsrichtlijnen (Voedingsaanbevelingen voor de Belgische bevolking; Nr. 9808-9807, 2025). De HGR stelde dat er geen veilige ondergrens (safe threshold) is waaronder alcoholgebruik geen nadelige gezondheidseffecten heeft. In de voedingsrichtlijn staat de aanbeveling om totaal geen alcohol te drinken. Ik schreef daarover eerder al een artikel, Eentje is geentje.
De slagzin ‘Alcohol schaadt de gezondheid’ werd daarom gelanceerd, naar analogie met roken.
Professor Mullie staat niet alleen. In het Tijdschrift voor Geneeskunde en Gezondheidszorg werd door drs. Finoulst en Vankrunkelsven (23 juli 2025) stilgestaan bij deze specifieke richtlijn voor wat betreft alcoholconsumptie: ‘Alcoholconsumptie voortaan afgeraden: hoe sterk is het bewijs?’.
Tien jaar eerder waren ze nog gematigder: ‘de vervlogen voordelen van matige alcoholconsumptie’ (Finoulst et al., Tijdschr Geneesk, 2015).
Nochtans adviseerde de Wereldgezondheidsorganisatie – toch niet de minste organisatie – al in 2023: ‘No level of alcohol consumption is safe for our health’. Sinds 1988 wordt alcohol al bestempeld als een humaan carcinogeen Groep 1 (voldoende bewijs van carcinogeniciteit bij de mens) door het International Agency for Research on Cancer (IARC, een onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie).
Door steeds te focussen op de protectieve effecten, negeren we het grotere plaatje van de schade door alcohol. Het cardiovasculair voordeel, de ‘French paradox’, het gunstige Meditterane dieet effect (mét een rood wijntje), de zogenaamde ‘blue zones’ (link invoegen) krijgen vanouds de nodige aandacht. Het sociaal ingeburgerd alcoholgebruik bij de maaltijd is in zuiderse landen algemeen goed.
De zogenaamde cardiovasculaire ‘J-curve’ is gewoon lineair bij hooggeschoolden. Waarschijnlijk zijn de U- en J-curves te wijten aan verstorende factoren, zoals bij rokers of ex-drinkers. Britton & Bell (Addiction, 2017) schreven een scherpe column over de vermeende voordelen van gematigd drinken: ‘lies, damned lies, and … selection biases?’
Er zijn grondig uitgevoerde observationele onderzoeken noodzakelijk, die de kwaliteit benaderen van moeilijk uitvoerbare RCT's (Randomized Controlled Trials). Dit om uitsluitsel te kunnen geven over de mogelijke positieve effecten van gematigd gebruik.
Het doet mij een beetje denken aan het verhaal van de Zweedse professor Ragnar Rylander (Environmental Health) die in het geheim Zwitserse franken van de tabakindustrie kreeg als consultant voor Philip Morris om de effecten van passief roken te minimaliseren. Dit gebeurde door de selectie van abstracts voor congressen die kritisch waren ten aanzien van passief roken en als reviewer van drafts voor publicatie in wetenschappelijk tijdschriften.
Mullie zelf ontkende tot de alcohollobby te horen, hoewel zijn naam wel viel in verband met studies over bierdrinkers en AB InBev. Hijzelf wuift de aantijgingen weg. De Morgen en Flair zouden de online berichten moeten verwijderen, maar verzuimen dat te doen.
De HGR kon mijns inziens niet anders dan de WHO (2023) volgen dat er geen safe threshold bestaat, door de belangengroep World of Fine Wine het ‘no safe level dogma’ genoemd.
Het nuttigen van alcohol is ingebakken in de Belgische (bier)cultuur. Op zowat elke feest, receptie, babyborrel, huwelijk, opendeurdag, .. wordt alcohol geschonken. De laatste jaren zien we wel een verschuiving naar alcoholvrije drankjes, omwille van de ‘pakkans’ door de politie, niet zozeer door de gecommuniceerde gezondheidsrisico’s.