STAREE: atorvastatine doeltreffend in de primaire preventie bij 70-plussers
ESC-CONGRES Het was nog niet duidelijk of statines ook doeltreffend zijn in de primaire preventie bij ouderen zonder bewezen hart- en vaataandoening en met name na de leeftijd van 75 jaar. De STAREE-studie heeft onderzocht of het zin heeft een statine te starten bij gezonde ouderen teneinde cardiovasculaire accidenten te voorkomen en langer te kunnen leven zonder handicap.
De gerandomiseerde, dubbelblinde STAREE-studie is uitgevoerd bij 9.971 Australiërs van 70 jaar of ouder zonder voorgeschiedenis van hart- en vaataandoening, diabetes of dementie die nog thuis woonden. De proefpersonen werden gerandomiseerd naar atorvastatine 40 mg/d of een placebo. De gemiddelde leeftijd was 74,7 jaar. Meer dan 40% van de proefpersonen was minstens 75 jaar oud. De primaire eindpunten waren de incidentie van ernstige cardiovasculaire accidenten en de overleving zonder handicap (gedefinieerd als geen overlijden, geen dementie en geen persisterende lichamelijke handicap). 
Daling incidentie van ernstige cardiovasculaire accidenten met 30%
Een van de items van het primaire eindpunt, een samengesteld eindpunt van cardiovasculaire sterfte, niet-fataal MI, niet-fataal CVA en coronaire revascularisatie, heeft zich voorgedaan bij 297 patiënten van de atorvastatinegroep en 412 patiënten van de placebogroep, of omgerekend 10,9 en 15,5 accidenten per 1.000 persoonsjaren (HR 0,70, 95% BI: 0,61-0,82; p < 0,001). Het aantal patiënten dat gedurende 5,9 jaar diende te worden behandeld om één accident te voorkomen (NTT), bedroeg 37.
Bij analyse van de verschillende items van het samengestelde eindpunt hebben de vorsers vooral een daling van de incidentie van myocardinfarct (HR 0,57; 95% BI: 0,43-0,75) en van de noodzaak tot coronaire revascularisatie (HR 0,57; 95% BI: 0,45-0,72) vastgesteld, maar geen significante daling van de cardiovasculaire sterfte of de incidentie van CVA.
Tijdens de discussie op het congres van de ESC hebben de onderzoekers aangegeven dat de incidentiecurven uit elkaar begonnen te lopen na ongeveer een jaar behandeling en dat ze tijdens de follow-up verder uit elkaar bleven lopen. De gunstige effecten op het primaire eindpunt waren vergelijkbaar in de leeftijdsgroep van 70-74 jaar en de 75-plussers.
Geen toename van overleving zonder handicap
Atorvastatine bleek geen effect te hebben op het tweede primaire eindpunt, zijnde een samengesteld eindpunt van overlijden ongeacht de doodsoorzaak, dementie en persisterende lichamelijke handicap. Eén van de items van dat eindpunt is opgetreden bij 637 proefpersonen van de atorvastatinegroep en bij 676 proefpersonen van de placebogroep (HR 0,94; 95% BI: 0,84-1,05; p = 0,25). Geen significant verschil werd vastgesteld in de incidentie van dementie (HR 1,03; 95% BI: 0,87-1,21) en de totale sterfte (HR 0,91; 95% BI: 0,79-1,04). 
De frequentie van ernstige bijwerkingen was dezelfde in de twee groepen (2,7%), maar medisch ernstige bijwerkingen zijn vaker opgetreden in de atorvastatinegroep (8,8% versus 6,7%), vooral dan hepatobiliaire en musculoskeletale bijwerkingen en diabetes. De STAREE-studie leert dus dat het opstarten van atorvastatine in de primaire preventie bij geselecteerde, autonome ouderen heilzame cardiovasculaire effecten heeft, maar de overleving zonder handicap niet verbetert.
Tijdens de discussie op het congres hebben de vorsers er evenwel aan herinnerd dat de STAREE-studie het opstarten van een statine heeft geëvalueerd bij patiënten die er bij inclusie in de studie nog geen kregen, en niet de stopzetting ervan bij patiënten die al een statine innamen. De studie leert dus niets over een eventuele deprescriptie van statines bij ouderen.
Referenties:
1. Zoungas S, Wolfe R, Moran C, et al. Atorvastatin, cardiovascular events, and disability-free survival in older adults. N Engl J Med. 2026 Aug 29. doi:10.1056/NEJMoa2607314.
2. European Society of Cardiology. Ask the Trialists - STAREE [Internet]. ESC Congress 2026; 2026 Aug 29; Munich, Germany [cited 2026 Sep 4]. Available from: ESC 365 - Ask the Trialists - STAREE