Condylomata: welk beleid?
Anogenitale condylomata, een van de frequentste seksueel overdraagbare aandoeningen ter wereld, zijn een frequente reden tot consultatie in de gynaecologie. De Haute Autorité de Santé heeft eind 2024 nieuwe richtlijnen gepubliceerd over de eerstelijnstherapie, tweevoudige combinatietherapieën en het beleid in specifieke situaties.
Meer dan 90% van de condylomata wordt veroorzaakt door HPV-6 of -11. Condylomata recidiveren vaak (naar schatting in 30-60% van de gevallen). Een spontane regressie is evenwel mogelijk. 30-70% van de letsels verdwijnt spontaan binnen vier tot zes maanden. Vandaar dat je therapeutische onthouding kunt overwegen, vooral tijdens de zwangerschap en bij kinderen.
Condylomata kunnen overigens worden veroorzaakt door oncogene HPV-serotypes. In de praktijk is een biopsie geïndiceerd bij atypische, uitgebreide of recidiverende condylomata om een intra-epitheliale neoplasie uit te sluiten.
Eerstelijnstherapie: eenvoudige en toegankelijke behandelingen
De Franse Haute Autorité de Santé stelt dat de eerstelijnstherapie bestaat in cryotherapie, imiquimod 5% crème en podofyllotoxine 0,5% oplossing. Ze pleit vooral voor cryotherapie, een eenvoudige, vlot toegankelijke behandeling die in de meeste gevallen op spreekuur kan worden uitgevoerd onder plaatselijke verdoving.
Imiquimod en podofyllotoxine kunnen door de patiënte zelf worden aangebracht. Imiquimod wordt drie keer per week aangebracht gedurende hoogstens 16 weken en podofyllotoxine drie dagen na elkaar. De toediening van podofyllotoxine kan worden herhaald gedurende hoogstens vijf weken. Het aanbrengen van podofyllotoxine op een gezonde huid kan plaatselijke irritatie veroorzaken.
Een ander belangrijk punt betreft het groeiende belang van tweevoudige combinatietherapieën. Je kan een combinatie van cryotherapie en topische toediening van imiquimod of podofyllotoxine voorschrijven als eerstelijnstherapie om de klaring te verbeteren en recidieven tegen te gaan. Tot nog toe beschouwen de richtlijnen HPV-vaccinatie niet als doeltreffend bij de secundaire preventie van recidief.
Zwangerschap en risicosituaties
Bij een zwangere vrouw met beperkte en weinig symptomatische letsels kan je een afwachtende houding aannemen. Als een behandeling nodig is, moet je de voorkeur geven aan een fysische methode (cryotherapie, chirurgie, CO2-laser) of trichloorazijnzuur. Imiquimod wordt over het algemeen niet aanbevolen tijdens de zwangerschap en al zeker niet tijdens het eerste trimester en via vaginale weg. Podofyllotoxine is gecontra-indiceerd tijdens de zwangerschap.
Bij immunogedeprimeerde patiënten is een regelmatige gynaecologische en proctologische follow-up wenselijk en moet ook sneller worden overgegaan tot een biopsie om een dysplastisch of maligne letsel niet over het hoofd te zien. De behandeling is al bij al dezelfde als in de algemene bevolking, maar recidieven zijn frequent. In geval van refractaire condylomata is een tweede- of derdelijnstherapie geïndiceerd.
Bij kinderen wordt het virus vaak niet via seksuele weg overgedragen. Aangezien condylomata bij kinderen vaak spontaan genezen, kan je een afwachtende houding aannemen.
Referentie:
Boyer M, Joly E, Diallo K, Fouéré S, Hantz S, et al. Prise en charge thérapeutique des patients atteints de condylomes ano-génitaux. Recommandation de bonne pratique. Saint-Denis La Plaine: Haute Autorité de santé; 2024.