Kinderobesitas: gezinsgerichte aanpak bevordert gewichtsverlies
In België kampt zowat 4% van de kinderen en 7% van de adolescenten met obesitas. Het is een chronische aandoening met aanzienlijke cardiometabole en psychosociale gevolgen. Uit een studie die gepubliceerd werd in JAMA Pediatrics blijkt dat gezinsgerichte gedragstherapie, als aanvulling op een versterkte standaardbehandeling, de resultaten bij kinderen met obesitas verbetert.
Hoewel er een duidelijk advies is om intensieve gedragstherapeutische interventies in te zetten bij kinderen en jongeren met obesitas, blijft de toegang ertoe beperkt in de praktijk. In de pragmatische gerandomiseerde studie TEAM-UP onderzocht men of het bij deze populatie zinvol is om een gezinsgerichte gedragstherapie (Family-Based Behavioural Treatment, FBT) te integreren in de eerstelijnszorg, bovenop een versterkte standaardzorg (Enhanced Standard of Care, ESOC).
Impact op BMI en levenskwaliteit
Aan het TEAM-UP-onderzoek namen 730 kinderen en jongeren met obesitas deel (leeftijd 6-15 jaar), vanuit 41 zorgvoorzieningen in de eerste lijn. Zij werden willekeurig ingedeeld in groepen die gedurende 12 maanden een versterkte standaardzorg (ESOC) ontvingen, al dan niet in combinatie met gezinsgerichte gedragstherapie. In het geval van FBT, wordt naast evenwichtige voeding, ook lichaamsbeweging gestimuleerd, biedt men strategieën aan voor positief ouderschap en leert men omgaan met sociale en omgevingsfactoren die het gezondheidsgedrag beïnvloeden.
Na 12 maanden bleek de toevoeging van FBT een significant sterkere daling van de gemiddelde BMI op te leveren dan ESOC alleen (-6,4 tegenover -2,6; verschil tussen de groepen: -3,8; p = 0,002). Ook na 18 maanden hield dit voordeel aan en zagen we bovendien een grotere toename van de levenskwaliteit gerelateerd aan het gewicht, zonder dat er sprake was van meer ongewenste bijwerkingen.
Toepasbaar in eerste lijn
Een van de belangrijkste troeven van de studie is het pragmatische karakter ervan. Deze resultaten tonen aan dat een gedragsaanpak binnen het gezin kan worden geïntegreerd in de eerstelijnszorg, zonder dat dit ten koste gaat van de effectiviteit. FBT bleek haalbaar te zijn bij een populatie die zowel geografisch als sociaal-economisch divers was.
De resultaten bevestigen de centrale rol van intensieve gedragstherapeutische interventies in de behandeling van kinderobesitas. Ondanks de opkomst van doeltreffende farmacologische behandelingen, zoals GLP-1-receptoragonisten, blijft FBT een essentieel element in de zorg voor deze kinderen en jongeren. De auteurs wijzen er overigens op dat het gaat om een kosteneffectieve aanpak. Implementatiestudies blijven evenwel noodzakelijk om te bepalen wat de beste strategieën zijn om dit model in de dagelijkse klinische praktijk te integreren.
Referenties:
1. Staiano AE, Cook SR, Stein RI, et al. Family-Centered Child Obesity Treatment: The TEAM UP Randomized Clinical Trial. JAMA Pediatr. Published online July 27, 2026. doi:10.1001/jamapediatrics.2026.3067.
2. Sciensano. Voedselconsumptiepeiling 2022-2023: Gewichtstoestand en gewichtsgerelateerd gedrag bij de Belgische bevolking, Brussel (2024).