Noodcontraceptie in 2026
Voor noodcontraceptie wordt meestal een koperspiraaltje gebruikt, maar er zijn nog meerdere andere mogelijkheden zoals een hormoonspiraaltje met levonorgestrel 52 mg. In 2026 heeft de FIGO een stellingname ad hoc gepubliceerd. Een mooie gelegenheid om een overzicht te maken van de beschikbare gegevens en de klinische implicaties ervan.
De keuze van noodcontraceptie hangt vooral af van de tijd verlopen sinds de geslachtsgemeenschap en van de mogelijkheid dat er al een eisprong heeft plaatsgevonden. Een koperspiraaltje is de beste methode (doeltreffend in > 99% van de gevallen). Je kan ook noodcontraceptie per os innemen. Inname van ulipristalacetaat (UPA) 72 tot 120 uur na de geslachtsgemeenschap zou effectiever kunnen zijn dan levonorgestrel (LNG) en zou ook effectief kunnen zijn bij vrouwen met een hoge BMI.
Een ander praktisch punt: zo nodig, kan je meerdere malen noodcontraceptie per os innemen tijdens een gegeven cyclus. De WGO ziet daar geen bezwaar in, ook al is de informatie ad hoc vrij beperkt.
Hormoonspiraaltje met LNG 52 mg: wat weten we daarover?
In the New England Journal of Medicine is een gerandomiseerde non-inferioriteitsstudie gepubliceerd die een hormoonspiraaltje met LNG 52 mg heeft vergeleken met het koperspiraaltje T380A bij vrouwen die op spreekuur waren gekomen binnen vijf dagen na onbeschermde geslachtsgemeenschap. 1 van de 317 vrouwen (0,3%) die het hormoonspiraaltje hadden gekregen, was na een maand zwanger geworden tegen geen enkele van de vrouwen die een koperspiraaltje hadden gekregen (0/321). Het absolute verschil van 0,3 percentpunten (95% BI: - 0,9 tot 1,8) strookte met de vooraf gespecificeerde non-inferioriteitsmarge.
De studie is uitgevoerd met een hormoonspiraaltje met LNG 52 mg. Je mag de resultaten dus niet doortrekken naar lager gedoseerde preparaten. We beschikken echter over meer follow-up met het koperspiraaltje. In België stelt het BCFI dat een hormoonspiraaltje met levonorgestrel kan worden voorgeschreven als noodcontraceptie, ook al is dat geen officieel goedgekeurde indicatie. Ook het BCFI herinnert eraan dat we minder ervaring hebben met het hormoonspiraaltje dan met een koperspiraaltje. Die mogelijkheid wordt al beschreven in de Belgische richtlijnen van 2021.
Op voorhand voorschrijven
Het is raadzaam op voorhand noodcontraceptie voor te schrijven, met name bij adolescente meisjes. Die meisjes zullen dan 2- tot 7-maal vaker gebruik maken van noodcontraceptie en ze kunnen die ook sneller na onbeschermde geslachtsgemeenschap gebruiken. Dat correleert overigens niet met een hogere frequentie van seksueel risicogedrag of een geringer gebruik van regelmatige contraceptie.
En wat doe je na noodcontraceptie? Na levonorgestrel kan je meteen een hormonale contraceptie starten of hervatten. Na UPA raadt het BCFI aan enkele dagen te wachten voor het starten van een hormonale contraceptie bij een vrouw die voordien geen voorbehoedmiddel gebruikte, of voor het hervatten van een anticonceptivum op basis van een progestageen. Het verdient aanbeveling een condoom te gebruiken tot de vrouw zeven contraceptieve pillen na elkaar heeft ingenomen.
Referenties:
1. Koch M, Kasliwal A, Kiarie J, Elkholy N, Ahsan A, Sridhar A. FIGO statement on emergency contraception. Int J Gynaecol Obstet. 2026 Sep 7. doi:10.1002/ijgo.71357.
2. Turok DK, Gero A, Simmons RG, Kaiser JE, Stoddard GJ, Sexsmith CD, et al. Levonorgestrel vs copper intrauterine devices for emergency contraception. N Engl J Med. 2021;384(4):335-344. doi:10.1056/NEJMoa2022141.
3. Belgisch centrum voor farmacotherapeutische informatie (BCFI). Noodanticonceptie. In: gecommentarieerd geneesmiddelenrepertorium (internet), geraadpleegd op 14 sept 2026.
4. Belgisch centrum voor farmacotherapeutische informatie, Domus Medica, APB, KU Leuven. Update van de richtlijnen voor het gebruik van (hormonale) noodanticonceptie. Brussel; 2021.