Invasief spinocellulair carcinoom van de huid: diagnose en preventie in 2026
Onlangs zijn de Europese richtlijnen over invasief spinocellulair carcinoom van de huid bijgewerkt met informatie over de diagnose, de raming van het risico en de preventie.
Een invasief spinocellulair carcinoom van de huid is goed voor circa 20% van de huidkankers bij blanken. De prognose is over het algemeen goed, maar soms kan het carcinoom recidiveren of metastasen vormen. Een evaluatie van het risico is dan ook essentieel.
De belangrijkste negen punten voor de dermatologische praktijk:
Classificatie: een primair niet-gemetastaseerd spinocellulair carcinoom van de huid (N0 M0) houdt een laag of een hoger risico in. Gevorderde kankers zijn een plaatselijk gevorderd spinocellulair carcinoom (dat niet in aanmerking komt voor een in opzet lokale behandeling), een spinocellulair carcinoom met lokale of regionale metastasen (lymfeklieren of in transit) en een spinocellulair carcinoom met metastasen op afstand.
Klinische diagnose: beschrijf het letsel, de ligging en de symptomen en meet de diameter. Het is aanbevelenswaardig een foto te nemen. Een dermatoscopie kan helpen bij de preoperatieve differentiële diagnose.
Pathologisch-anatomisch verslag: bij vermoeden van een invasief spinocellulair carcinoom is een pathologisch-anatomische bevestiging noodzakelijk. Het verslag moet informatie geven over het type staal, de dikte of de diepte van de invasie, de differentiatie, invasie rond de zenuwen, het desmoplastische karakter en de resectieranden.
Risicofactoren voor recidief of lymfekliermetastasen: diameter > 20 mm, carcinoom van de lip, het oor of de slaap, dikte > 6 mm of invasie voorbij het onderhuidse vetweefsel, geringe differentiatie, desmoplasie of lymfovasculaire invasie, significante invasie rond de zenuwen, boterosie en immunosuppressie. Het risico op een plaatselijk recidief stijgt als de resectieranden positief zijn en stijgt nog meer bij patiënten die meerdere risicofactoren vertonen.
Stadiëring: geen systematische beeldvorming bij een spinocellulair carcinoom dat een laag risico inhoudt, tenzij er een klinische indicatie is. Als de patiënt risicofactoren vertoont, moet je subklinische lymfekliermetastasen opsporen met een echografie of een CT-scan. Een CT-scan of MRI wordt aanbevolen bij vermoeden van diepe infiltratie. Bij een plaatselijk gevorderd spinocellulair carcinoom of een carcinoom met lymfeklierinvasie moet je een beeldvormingsonderzoek aanvragen om metastasen op afstand uit te sluiten en moet je de hele huid onderzoeken in geval van lymfekliermetastasen.
Biopsie van de schildwachtklier: wordt niet in de routine aanbevolen.
Bescherming tegen de zon: patiënten die een hoog risico lopen, moeten zich beschermen tegen de zon en kunstmatig uv-licht, de schaduw opzoeken, beschermende kleding dragen en regelmatig zonnecrème aanbrengen.
Nicotinamide: 500 mg per os tweemaal per dag bij immunocompetente patiënten met een voorgeschiedenis van multipele keratinocytaire carcinomen. Nicotinamide wordt goed verdragen.
Preventie na transplantatie van een vast orgaan: raad surveillance van de huid en een goede bescherming tegen de zon aan. Vanaf een eerste spinocellulair carcinoom kan je retinoïden per os voorschrijven en met het transplantatieteam overleggen of het wenselijk is de immunosuppressieve behandeling aan te passen, bv. overschakeling op een mTOR-remmer naargelang van de risico-batenverhouding.
Referentie:
Stratigos AJ, Dessinioti C, Garbe C, et al. European consensus-based interdisciplinary guideline for invasive cutaneous squamous cell carcinoma. Part 1: Diagnostics and prevention – Update 2026. Eur J Cancer. 2026. doi:10.1016/j.ejca.2026.116763.