Seksueel geweld, trauma en transit

Vrouwen met een posttraumatische stressstoornis als gevolg van seksueel geweld, hebben tweemaal vaker constipatie dan andere vrouwen. Dat blijkt uit een multicentrische studie uitgevoerd in Congo, die op het congres van de International Continence Society (ICS) in Maastricht begin oktober is gepresenteerd.

In Kivu in het oosten van de Democratische Republiek Congo is bijna 40% van de vrouwen in 2010 slachtoffer geweest van seksueel geweld ⁽¹⁾. Sindsdien is de situatie nog verergerd. In 2024 alleen al hebben Artsen zonder Grenzen bijna 40.000 slachtoffers verzorgd ⁽²⁾. Voor de allereerste keer heeft een studie de invloed van een posttraumatische stressstoornis als gevolg van seksueel geweld op constipatie geëvalueerd. De onderzoekers hebben dat gedaan met gevalideerde vragenlijsten ⁽³⁾.

Studieopzet

Tussen 2022 en 2024 werden meer dan 300 volwassen vrouwen in Goma en Bukavu gerekruteerd via ziekenhuizen, medische centra en gemeenschapsnetwerken. Een posttraumatische stressstoornis (PTSS) werd geëvalueerd met de Franstalige versie van de PCL-5 en constipatie werd beoordeeld naar de KESS-score (diagnostische afkapwaarde ≥ 11). De vrouwen die de vragenlijst hebben beantwoord, werden in drie groepen ingedeeld: seksueel geweld en PTSS, seksueel geweld zonder PTSS en controlegroep.

Seksueel geweld en trauma

In meer dan de helft van de gevallen waren de daders gewapende groepen. Vrouwen met een PTSS hadden bijna tweemaal vaker meerdere agressies ondergaan dan vrouwen zonder PTSS (39,4% vs. 16,2%). Vaak waren er meerdere daders (56,4% vs. 37%) en vaak hebben ze seksueel geweld gedurende lange tijd moeten ondergaan, bv. als seksslaven (35,3% vs. 16,2%).

Trauma en constipatie

De prevalentie van constipatie in de controlegroep (25%) was hoger dan de nationale raming van 16,1% ⁽⁴⁾. Dat is niet verwonderlijk. Leven in een conflictzone met alles wat dat met zich meebrengt (chronische stress, beperkte toegang tot een correcte voeding en water), werkt waarschijnlijk transitstoornissen in de hand.

De prevalentie was maar licht hoger bij de vrouwen zonder PTSS die seksueel geweld hadden overleefd (29,7%), maar was bijna tweemaal hoger bij de vrouwen die een PTSS vertoonden (45,1%). Bij multivariate analyse correleerde een PTSS met een tweemaal hoger risico op constipatie, maar bij vrouwen die seksueel geweld hadden ondergaan en geen PTSS vertoonden, was de prevalentie van constipatie niet significant hoger.

Beperkingen en perspectieven

De studie vertoont enkele zwaktes: de KESS en de PCL-5 zijn niet cultureel gevalideerd in de Congolese bevolking. Bovendien is er mogelijk een selectiebias opgetreden en aangezien het een transversale studie is, kan een oorzakelijk verband niet worden bewezen.

De artsen moeten de patiënten uitleggen dat geestelijke gezondheidsproblemen en het trauma meespelen bij hun symptomen. Die informatie is ook nuttig voor Belgische artsen die patiënten uit conflictzones (Congo, Oekraïne, Syrië, …) verzorgen en die slachtoffers van seksueel geweld op spreekuur zien.