België betaalde de afgelopen jaren miljarden euro's voor één kankermedicijn
2,6 miljard euro: dat is het prijskaartje dat in België aan één enkel kankermedicijn hing de voorbije tien jaar, namelijk Keytruda. Dat blijkt uit onderzoek waaraan onder meer De Tijd, Knack en Le Soir deelnamen. Hoewel onderhandelingen de prijs hebben kunnen drukken, blijken dit soort dure, innovatieve geneesmiddelen desondanks zwaar door te wegen op ons gezondheidsbudget, schrijven dezelfde media.
In 2016 begon België met de terugbetaling van Keytruda, van fabrikant MSD, voor gevorderd melanoom. Intussen wordt het innovatieve medicijn terugbetaald voor verschillende kankers. En hoewel de resultaten van het medicijn positief zijn, gaan er duizelingwekkende geldsommen mee gemoeid. Tot en met juni vorig jaar werden er al ruim 800.000 eenheden van terugbetaald, goed voor een brutoprijs van 2,6 miljard euro. Daarop zou de regering wel nog 'geheime kortingen' hebben bedongen na onderhandelingen met de Amerikaanse fabrikant, waardoor het exacte bedrag niet bekend is.
Ondanks deze kortingen schat Solidaris dat ons land desalniettemin veel te veel geld voor het medicijn betaalt. Het ziekenfonds schat, op basis van een eigen prijsmodel voor een eerlijkere geneesmiddelenprijs en een vergelijking met een gelijkaardig middel (Opdivo), dat de vraagprijs voor Keytruda in ons land zelfs tot 35 keer hoger ligt dan wat volgens hen redelijk zou zijn. “Dit is een duidelijk voorbeeld van hoe publiek geld, afkomstig uit sociale bijdragen, wordt doorgesluisd naar grote bedrijven,” reageert Paul Callewaert, secretaris-generaal van Solidaris. “Ze misbruiken de solidariteit van onze ziekteverzekering om hun winst op te drijven.”
Het ziekenfonds spreekt verder van een “democratisch probleem”. “Het totale gebrek aan transparantie bij prijsonderhandelingen maakt dat controle-organen hun belangrijke rol niet optimaal kunnen uitoefenen”, luidt de redenering. “De betrokken journalisten hadden een jaar nodig om toegang te krijgen tot gegevens die soms bewust door het bedrijf werden afgeschermd. Dat toont hoe dringend er nood is aan volledige transparantie over de prijs van kankerbehandelingen die vandaag onder geheimhouding vallen.”
'Voor God spelen'
In het onderzoek zagen de journalisten tevens dat de prijs van het medicijn per land sterk kan variëren. Zo hanteert fabrikant MSD voor een flacon van 100 milligram Keytruda in Indonesië een prijs van 850 euro, terwijl in de Verenigde Staten de prijs oploopt tot zelfs 6.000 dollar per flacon.
Het resultaat van dit beleid zijn schrijnende verhalen van patiënten wereldwijd. De Tijd schrijft dat in Guatemala een arts getuigt hoe hij slechts twee van zijn vele kankerpatiënten toegang kon geven tot het dure medicijn. Het voelt voor hem als ‘voor God spelen’. Sommige patiënten starten rechtszaken om toegang te krijgen tot Keytruda, om vervolgens te sterven in afwachting van een vonnis. Alleen al in Brazilië, het zevende meest bevolkte land ter wereld, kunnen de meeste kankerpatiënten zich Keytruda niet veroorloven en stapten duizenden al naar de rechtbank om het te krijgen, schrijft de krant.
'Evergreening'
Andere kritiek richt zich op het inzetten van ‘evergreening’, een strategie waarbij bedrijven bestaande medicijnen licht aanpassen om zo de patentbescherming te verlengen en het produceren van generieke varianten tegen te houden. MSD zou deze praktijk regelmatig toepassen.
"Patentstrategieën waarbij bedrijven hun exclusiviteit verlengen door opeenvolgend kleine wijzigingen aan bestaande geneesmiddelen te patenteren is een groeiende bezorgdheid voor de volksgezondheid’, reageert minister van Volksgezondheid, Frank Vandenbroucke (Vooruit) aan De Tijd. ‘De Europese Unie verbiedt evergreening niet rechtstreeks, maar bestrijdt dit vooral via het mededingingsrecht. Zo kan de EU farmaceutische bedrijven bestraffen die het octrooi- of regelgevingssysteem misbruiken om de toegang van generieke geneesmiddelen te blokkeren."
'Betaalbaar en rechtvaardig'
MSD verdedigt in een reactie het prijzenbeleid van het bedrijf. "We hebben een lange geschiedenis van het verantwoord prijzen van onze medicijnen om hun waarde voor patiënten, betalers en de samenleving te weerspiegelen." De fabrikant benadrukt dat het ijvert voor een gezondheidszorg die "betaalbaar, efficiënt, rechtvaardig en duurzaam is op wereldschaal".
De fabrikant ontkent niet dat zijn medicijnen en vaccins verschillend geprijsd worden in de wereld. "Maar dat is afhankelijk van tal van factoren. Zoals de waarde die een therapie toevoegt aan patiënten en het zorgsysteem, de prijs- en vergoedingssystemen van landen en het vermogen van overheden om de gezondheidszorg te financieren."
