Vitamine D in de oncologie: van tekort naar supplementen in de ondersteunende zorg

Vitamine D is belangrijk voor de calcium-fosforbalans, de gezondheid van het bot en de werking van de spieren, maar maakt nu ook deel uit van de ondersteunende zorg in de oncologie. Kankerpatiënten hebben immers vaak te weinig vitamine D, te oordelen naar de serumspiegel van 25-hydroxyvitamine D [25(OH)D].^(1,2) 

Caroline Vrancken - 8 juni 2026

Volgens recente studies heeft vitamine D-tekort negatieve invloed op de botdichtheid en de tolerantie van de behandeling en werkt dat een perifere neuropathie door taxanen en bijwerkingen van immunotherapie in de hand.^(1,3-7)

Recentelijk is een overzichtsartikel gepubliceerd over de effecten van vitamine D bij patiënten die een adjuvante of neoadjuvante chemotherapie of radiotherapie krijgen. De prevalentie van vitamine D-tekort bij kankerpatiënten wordt geraamd op 14-92%.⁽¹⁾ In de D-ONC-studie uitgevoerd bij 706 ambulante kankerpatiënten bedroeg de mediane 25(OH)D-spiegel 12,2 ng/ml en vertoonde 72,0% van de patiënten een vitamine D-tekort (gedefinieerd als een serumspiegel < 20 ng/ml).⁽²⁾

In een fase II-studie bij 44 patiënten met borstkanker die een adjuvante chemotherapie kregen, werd de 25(OH)D-spiegel bij 47,7% van de patiënten normaal na toediening van vitamine D 100.000 IE per os om de drie weken van de eerste tot de zesde cyclus. Er zijn geen klinische bijwerkingen gerapporteerd. Bij 29,5% van de patiënten hebben de vorsers een asymptomatische graad 1-hypercalciurie gemeten.⁽³⁾

Vitamine D zou ook kunnen meespelen bij de pathogenese van de neurotoxiciteit van taxanen. De SWOG S0221-studie is uitgevoerd bij 1.191 patiënten met borstkanker die werden behandeld met paclitaxel. 33,3% van de patiënten vertoonde een vitamine D-tekort voor het starten van de behandeling. Er trad vaker een graad 3 sensibele neuropathie op bij de patiënten met een vitamine D-tekort dan bij de patiënten met een voldoende hoge vitamine D-spiegel. De prevalentie bedroeg respectievelijk 20,7% en 14,2%. Het verschil bleef overeind na correctie voor vertekenende factoren.⁽⁴⁾

In de PROVIDENCE-studie vertoonde 94,1% van de patiënten met een gevorderde vaste tumor een vitamine D-tekort voor het starten van een immunotherapie met checkpointremmers. Correctie van de vitamine D-spiegel door toediening van vitamine D-supplementen correleerde met een betere totale overleving, een langere tijd tot falen van de behandeling en een lagere frequentie van immunologisch gemedieerde bijwerkingen op de schildklier.⁽⁵⁾

Belangrijke, ondersteunende zorg

In twee gerandomiseerde studies bij vrouwen met borstkanker die een neoadjuvante behandeling kregen, is een correlatie vastgesteld tussen vitamine D-supplementen en een complete pathologische respons. In de eerste studie correleerde wekelijkse toediening van 50.000 IE cholecalciferol tijdens de neoadjuvante systemische behandeling in een hogere waarschijnlijkheid van complete pathologische respons.⁽⁶⁾ In de tweede studie correleerde toediening van 2.000 IE vitamine D per dag gedurende zes maanden met een complete pathologische respons bij 43% van de patiënten; in de placebogroep was dat 24%.⁽⁷⁾

In het licht van die gegevens lijkt vitamine D dan ook belangrijk in de ondersteunende zorg bij kankerpatiënten. Het veiligheidsprofiel is al bij al geruststellend.^(1-7) Aanvullende prospectieve studies zijn evenwel nodig om het nut van vitamine D-supplementen preciezer te beoordelen. Maar in afwachting daarvan is de serumspiegel van vitamine D een eenvoudige, gemakkelijk te volgen en vooral vlot te corrigeren parameter. Het heeft dus zeker zin vitamine D-supplementen toe te dienen aan kankerpatiënten.^(1,3,4) 

Referenties:
1. Afonso M. L., et al., A Systematic Review of Vitamin D Supplementation in Oncology. Nutrients. 2025;17(4):634. 
2. Alkan A., Köksoy E. B., Vitamin D deficiency in cancer patients and predictors for screening (D-ONC study). Curr Probl Cancer. 2019;43(5):421-428. 
3. Chartron A., et al., A Phase II Multicenter Trial on High-Dose Vitamin D Supplementation for Preventing Bone Loss in Patients with Breast Cancer Receiving Adjuvant Chemotherapy. Nutrients. 2021. 
4. Chen C. S., Zirpoli G., Barlow W. E., et al., Vitamin D insufficiency as a risk factor for paclitaxel-induced peripheral neuropathy in SWOG S0221. J Natl Compr Canc Netw. 2023;21(11):1172-1180.e3. 
5. Bersanelli M., Cortellini A., Leonetti A., et al., Systematic vitamin D supplementation is associated with improved outcomes and reduced thyroid adverse events in patients with cancer treated with immune checkpoint inhibitors: results from the prospective PROVIDENCE study. Cancer Immunol Immunother. 2023. 
6. Özkurt E., et al., Vitamin D Supplementation During Neoadjuvant Systemic Treatment for Breast Cancer Improves Pathological Complete Response: A Prospective Randomized Clinical Trial. World J Surg. 2025. 
7. Omodei M. S., et al., Vitamin D Supplementation Improves Pathological Complete Response in Breast Cancer Patients Undergoing Neoadjuvant Chemotherapy: A Randomized Clinical Trial. Nutr Cancer. 2025.