Factcheck door Gezondheid & Wetenschap
Hoe ongezond is alcohol nu echt?
Bewoners van de 'blue zones' (vijf gebieden in de wereld waar opvallend meer honderdjarigen leven) hebben de gewoonte om dagelijks één tot twee glazen wijn te drinken. Volgens de Ierse arts en gerontoloog Rose-Anne Kenny is dat het bewijs dat het fout is om mensen bang te maken voor lichte tot matige alcoholconsumptie. Klopt dat?
Rose-Anne Kenny is een Ierse professor medische gerontologie in Dublin. In een podcast van de Britse kok Jamie Oliver hekelt ze de boodschap dat ieder glas alcohol vergif is. Volgens haar haken mensen af op zo’n negatieve boodschap en is die bovendien niet correct.(1)
Kenny verwijst naar de blue zones. Dat zijn gebieden in de wereld met opvallend veel honderdjarigen. Er bestaat heel wat wetenschappelijk onderzoek over de manier waarop mensen er leven en welke factoren bijdragen tot hun langere levensverwachting. Een recent onderzoek brengt een aantal mogelijke verklaringen aan het licht (2):
- dagelijkse lichaamsbeweging, als onderdeel van werk en activiteiten;
- grotendeels plantaardige voeding rijk aan groenten, fruit en granen;
- af en toe vis of vlees;
- wijn bij de maaltijd;
- samenhorigheid, solidariteit, investeren in familiebanden.
De dagelijkse wijnconsumptie staat haaks op de recente boodschap dat iedere druppel alcohol schadelijk is.
Hoe moet je dit nieuws interpreteren?
Steeds meer studies bevestigen dat alcohol niet gezond is en in verband gebracht wordt met zeven soorten kanker. De impact van overmatige consumptie is daarbij veel groter dan de impact van lichte of matige consumptie, maar een gezonde ondergrens is moeilijk te vinden.
Het Vlaams Instituut Gezond Leven vermeldt op haar website matig alcoholgebruik als onderdeel van het mediterraan dieet, dat bekend staat als het gezondste voedingspatroon.(3)
Die schijnbare tegenstrijdigheid treedt op wanneer alcoholconsumptie losgekoppeld wordt van andere leefgewoontes. Recent Noors onderzoek bekeek de impact van alcoholconsumptie op 25.000 fitte (minstens 150 minuten lichaamsbeweging per week) en niet-fitte mensen. Ze werden 16 jaar opgevolgd.
Hoe ongezond alcohol is voor een individu, hangt af van zijn of haar overige eet- en leefgewoontes
Uit het onderzoek bleek dat lichte tot matige consumptie bij fitte mensen geen impact heeft op de levensverwachting, maar bij sedentaire mensen wel. De conclusie luidt dat voldoende lichaamsbeweging een grotere impact heeft op de gezondheid dan geheelonthouding, lichte of matige consumptie.(4)
Welke factoren beïnvloeden de levensverwachting?
Vijf leefgewoontes bepalen de impact op de levensverwachting:
- roken;
- gezond en gevarieerd eten;
- voldoende bewegen;
- alcohol;
- een gezond lichaamsgewicht.
Van al die factoren heeft lichte tot matige alcoholconsumptie de kleinste impact.(5) Niet roken is het beste wat u voor uw gezondheid kan doen, gevolgd door voldoende lichaamsbeweging.
Conclusie
De vijf eet- en leefgewoontes kunnen niet los van elkaar gezien worden. Ze maken samen het verschil. Iedere dag starten met een boterham met choco is ongezond, omdat de meeste chocopasta’s verzadigd vet bevatten, die de cholesterol verhogen. Maar als iemand voor de rest gezond eet, heeft die boterham weinig of geen impact op de levensverwachting.
Alcohol is ongezond, maar af en toe een glas wijn of bier bij een mediterraan eetpatroon hoeft niet te verontrusten. Hoe ongezond alcohol is voor een individu, hangt dus af van zijn of haar overige eet- en leefgewoontes.
Referenties
1. Reset Your Health with Jamie Oliver, Episode 6: Ageing Disgracefully. April 2026.
2. Buettner D. Lessons From the Blue Zones: There is No Silver Bullet (or Magic Pill) for a Long, Healthy Life. Am J Lifestyle Med 2025;19(7):1052-1062.
3. Gezond Leven. Het mediterraan dieet.
4. Nauma J, Ingeström E, Tari A et al. Running from Death: Can Fitness Outpace Alcohol’s Harm? Changes in Alcohol Intake, Fitness and All‑Cause Mortality in the HUNT Study. Sports Medicine 2025;Dec.
5. Li Y, Schoufour J, Wang DD et al. Healthy lifestyle and life expectancy free of cancer, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: prospective cohort study. BMJ 2020;Jan;368:l6669.
In opdracht van de Vlaamse Gemeenschap ontwikkelde het Centrum voor Evidence-Based Medicine (Cebam) de onafhankelijke website Gezondheid en Wetenschap. De initiatiefnemers menen dat er nood is aan een onpartijdige, betrouwbare en toegankelijke informatiebron over gezondheid, gebaseerd op degelijk wetenschappelijk onderzoek of Evidence-Based Medicine (EBM). Voortaan verschijnt er elke maand een Factcheck in Artsenkrant. Hebt u een vraag die u Gezondheid en Wetenschap wil laten factchecken, dan kan u die sturen naar fic@pmg.be. Wij bezorgen de vraag aan Gezondheid en Wetenschap. Het resultaat van de factcheck leest u later in Artsenkrant.