Hoog-normaal serumkalium: naar een nieuwe streefwaarde bij hartlijden?
Het serumkalium is erg belangrijk in de cardiologie, vooral bij patiënten met een defibrillator die risico lopen op ventriculaire ritmestoornissen. Hypokaliëmie werkt ritmestoornissen in de hand. Volgens de recente POTCAST-studie zou een proactief beleid dat streeft naar een hoog-normaal serumkalium (4,5-5,0 mEq/l), een beschermende werking hebben en hartritmestoornissen tegengaan.
Patiënten met een ICD of een CRT-D lopen nog altijd een hoog risico op ventriculaire ritmestoornissen ondanks een optimale behandeling. De huidige richtlijnen hameren op het belang van correctie van elektrolytenstoornissen, maar geven geen streefwaarde voor het serumkalium aan.
Naar een hoog-normaal serumkalium?
De POTCAST-studie1,2 is een multicentrische, gerandomiseerde studie uitgevoerd bij 1.200 patiënten van gemiddeld 62 jaar met een ICD of een CRT-D die een hoog risico op ventriculaire ritmestoornissen liepen en een serumkalium ≤ 4,3 mmol/l hadden bij inclusie in de studie.
De patiënten werden gerandomiseerd naar een strategie die streefde naar een serumkalium van 4,5-5,0 mEq/l (kaliumsupplementen, mineralocorticoïdreceptorantagonist, dieetadviezen), of een standaardbehandeling zonder invloed op het serumkalium.
Tijdens een mediane follow-up van 39,6 maanden was de incidentie van optreden van een van de items van een samengesteld eindpunt (aanhoudende ventrikeltachycardie, ongepaste ICD-interventie, niet-geplande ziekenhuisopname gedurende meer dan 24 uur wegens ritmestoornis of hartfalen, overlijden ongeacht de doodsoorzaak) significant lager in de interventiegroep (22,7% vs. 29,2%; HR = 0,76; p = 0,01). Dat was vooral toe te schrijven aan een daling van de incidentie van ritmestoornissen en van onvoorziene ziekenhuisopnames wegens ritmestoornissen.
Een eenvoudige hefboom, die echter te weinig wordt ingezet
In de interventiegroep is het serumkalium met gemiddeld circa 0,3 mEq/l gestegen. Dat wijst erop dat zelfs een lichte stijging van het serumkalium heilzame klinische effecten kan hebben.
Die proactieve strategie bestaat uit eenvoudige, goedkope interventies, die al ruimschoots worden toegepast in de klinische praktijk: kaliumsupplementen, starten of aanpassen van de dosering van een mineralocorticoïdreceptorantagonist, dieetadviezen en zo mogelijk vermindering van diuretica die het serumkalium verlagen.
De studie vertoont echter meerdere zwaktes: het is geen dubbelblinde studie en bovendien heeft ze enkel patiënten met een ICD en een gevrijwaarde nierfunctie (GFR ≥ 30 ml/min/1,73 m²) gerekruteerd. De resultaten kunnen dus moeilijk worden doorgetrokken naar andere patiëntengroepen.
Referenties:
1. Jøns C. POTCAST – a randomized controlled trial of arrhythmia prevention using targeted plasma potassium levels in ICD patients. Presented at: ESC Congress 2025 (Hot Line session); 2025 Aug 29; Madrid, Spain.
2. Jøns C, Zheng C, Winsløw UCG, et al. Increasing the potassium level in patients at high risk for ventricular arrhythmias. N Engl J Med. 2025;393:1979-1989. doi:10.1056/NEJMoa2509542.
