Mangaantekort: onderschatte oorzaak van chronische anemie?
EHA-CONGRES Bijna 10% van de Amerikaanse volwassenen vertoont een chronische anemie. De frequentste oorzaken zijn ijzer-, foliumzuur en vitamine B12-tekort. Als je alle frequente oorzaken hebt uitgesloten, moet je denken aan andere problemen zoals een tekort aan oligo-elementen. We meten die oligo-elementen maar zelden, maar ze spelen wel degelijk mee bij de erytropoëse.
Mangaan (Mn) is een oligo-element dat invloed heeft op de erytropoëse via de antioxidatieve werking van mangaansuperoxidedismutase (Mn-SOD) en een effect op de HIF-weg (Hypoxia-Inducible Factor), die meespeelt bij de transcriptie van erytropoëtine. Desalniettemin weten we nog altijd niet of een Mn-tekort anemie veroorzaakt en/of een Mn-tekort mogelijk is ongeacht andere tekorten aan micronutriënten en hematologische ziektes.
Bijna 80% patiënten met anemie heeft te weinig mangaan
De vorsers hebben een monocentrische retrospectieve studie(1) uitgevoerd bij 202 volwassen patiënten (mediane leeftijd: 67 jaar, spreiding 20-96 jaar) bij wie de serummangaanspiegel ambulant was gemeten tussen oktober 2019 en december 2024. Een mangaantekort werd gedefinieerd als een spiegel ≤ 0,6 µg/l. De vorsers hebben informatie verzameld over de demografische kenmerken, de hematologische diagnose, een voorgeschiedenis van chronische nierinsufficiëntie, het serumalbumine en het hemoglobinegehalte. Ook hebben ze gekeken naar een eventueel ijzer-, selenium- en chroomtekort. 76,7% (n = 155) van de patiënten had te weinig mangaan. 122 (78,7%) van die 155 patiënten waren anemisch (p = 0,010).
De vorsers hebben een onafhankelijke correlatie vastgesteld tussen een laag hemoglobinegehalte en mangaantekort (p = 0,028). De prevalentie van ijzertekort was vergelijkbaar in de twee groepen en stond los van de Mn-spiegel (43,12% vs. 43,01%, p = 0,238). Ze hebben geen significante correlatie vastgesteld tussen Mn-tekort en tekorten aan andere oligo-elementen, met name koper (p = 0,843), zink (p = 0,624) en selenium (p = 0,323).
Mangaantekort mag niet worden onderschat gezien de link tussen mangaan en ijzer, die via dezelfde wegen in de darmen worden geabsorbeerd.
Een onderschatte oorzaak van chronische anemie
Mangaantekort is weinig frequent in onze streken aangezien tal van plantaardige en dierlijke voedingsmiddelen mangaan bevatten, maar mag toch niet worden onderschat gezien de link tussen Mn en ijzer, die via dezelfde wegen in de darmen worden geabsorbeerd. Mn speelt een cruciale rol in het metabolisme, de botaanmaak en de antioxidatieve verdediging. De aanbevolen dagelijkse inname bij volwassen bedraagt 2 tot 3 mg per dag. Mn-tekort is mogelijk een onderschatte oorzaak van chronische anemie.
De vorsers hebben geen significante correlatie vastgesteld tussen mangaantekort en tekorten aan andere oligo-elementen. Dat wijst erop dat een Mn-tekort op zichzelf anemie zou kunnen veroorzaken. Mangaantekort komt vaker voor bij ouderen aangezien de inname en de absorptie ervan dalen en de fysiologische behoeften veranderen met de leeftijd. Het is dan ook belangrijk de Mn-spiegel te meten bij patiënten met een chronische anemie, vooral oudere patiënten en patiënten met risicofactoren zoals een tekort aan andere oligo-elementen. Prospectieve studies zijn nodig om de rol van Mn-tekort bij de pathogenese van anemie verder te evalueren.
Referentie:
1. Basmajian K, et al. EHA 2026;#PF1307